Chuyển động thế giới 15/12/2023

Mặc dù không phải là năm mang tính quyết định trên chính trường, song với vai trò là một quốc gia có tầm ảnh hưởng lớn, những chuyển động bất ngờ cả về đối nội lẫn đối ngoại của Mỹ trong năm 2023 đã gây chao đảo tình hình trong nước và phần nào ảnh hưởng tới thế giới. Bên cạnh đó, các thông tin về các lệnh trừng phạt vào Nga cũng thu hút sự chú ý của thị trường. 

Đầu tiên là những sóng gió trên chính trường Mỹ, trong đó đáng chú ý là việc lần đầu tiên trong lịch sử, một chủ tịch Hạ viện Mỹ bị bãi nhiệm, khiến cơ quan lập pháp rơi vào tình trạng tê liệt suốt 3 tuần. Tiến trình bầu cử chủ tịch mới gặp nhiều trắc trở, 3 ứng cử viên được đề cử đã phải rút lui do sự chia rẽ sâu sắc trong nội bộ đảng Cộng hòa. Điều đó cũng đặt ra nhiều thách thức đối với người đảm nhiệm "ghế nóng", Hạ nghị sĩ Mike Johnson, ứng cử viên thứ tư. 

Năm 2023 cũng chứng kiến Chính phủ Mỹ bên bờ vực phá sản khi Quốc hội bất đồng về vấn đề nâng mức trần nợ công trong khi Bộ Tài chính cạn kiệt ngân sách để thanh toán các nghĩa vụ tài chính.

Cuộc đua vào Nhà Trắng đang ở bước chạy đà đã bắt đầu nóng dần lên cùng những gương mặt đầu tiên lộ diện không còn xa lạ với cử tri. Trước tiên là Tổng thống đương nhiệm  Joe Biden - được coi là gương mặt đại diện xuất chúng duy nhất hiện nay của đảng Dân chủ. Bên phía Cộng hòa, đường đua  giành lá phiếu đề cử có phần gay cấn hơn khi ngoài cựu Tổng thống - tỷ phú - doanh nhân Donald Trump, còn có 4 chính khách được đánh giá là tiềm năng. Tuy nhiên, hiện ông Trump đang duy trì  được lợi thế áp đảo.

Bạo lực súng đạn tiếp tục là nỗi ám ảnh thường trực của nước Mỹ khi năm 2023 cũng được coi là một trong những năm tồi tệ nhất về các vụ xả súng ở Mỹ trong 10 năm qua. Trong khi đó, quá trình ban hành các quy định pháp lý nhằm tăng cường kiểm soát và kiềm chế bạo lực súng đạn đang gặp khó khăn do sự phân cực của các đảng phái và sự cản trở của các nhóm lợi ích. Trên lĩnh vực đối ngoại, bất đồng trong chính giới Mỹ đã tác động lớn đến nhiều vấn đề khác, điển hình là viện trợ cho Ukraine và Israel.

Tuy nhiên, năm 2023 cũng ghi nhận những điểm sáng. Tình hình kinh tế Mỹ trong 3 quý đầu năm diễn biến theo chiều hướng tốt dần lên. Nền kinh tế đầu tàu thế giới đã tăng trưởng với tốc độ nhanh nhất trong 2 năm qua vào quý III/2023, đạt mức tăng trưởng 4,9%, cao hơn gấp đôi mức 2,1% trong quý liền kề trước đó. Các chuyên gia nhận định tăng trưởng việc làm là yếu tố khiến người tiêu dùng không ngần ngại chi tiêu đang là động lực chính.

Ngoài ra, năm 2023 cũng là năm Mỹ tiếp tục củng cố vai trò trong Nhóm các nước công nghiệp phát triển (G7) và các đồng minh cũng như phát huy được vai trò nước chủ nhà dẫn dắt các thành viên Diễn đàn Hợp tác kinh tế châu Á - Thái Bình Dương (APEC) thu hẹp các khác biệt, thúc đẩy hợp tác để vượt qua những thách thức mà thế giới đang đối mặt.

Ngày 15/12, Chính phủ Nhật Bản đã công bố các lệnh trừng phạt mới liên quan tới chiến dịch quân sự đặc biệt của Nga tại Ukraine, theo đó bổ sung hàng chục cá nhân và tổ chức Nga vào danh sách trừng phạt.

Bộ Ngoại giao Nhật Bản cho biết chính phủ đã bổ sung vào danh sách trừng phạt 35 cá nhân và 44 tổ chức được cho có liên quan tới Nga. Bên cạnh đó, Chính phủ Nhật Bản cũng cấm các doanh nghiệp nước này xuất khẩu tới 63 công ty và tổ chức đồng thời quyết định đưa ra các hạn chế nhập khẩu kim cương của Nga cho mục đích phi công nghiệp kể từ tháng 1 tới. Cũng theo Bộ Ngoại giao Nhật Bản, các mục tiêu trừng phạt mới bao gồm các quan chức chính phủ, sỹ quan quân đội và doanh nhân Nga có trụ sở tại Nga, Các tiểu vương quốc Arab Thống nhất, Armenia, Syria và Uzbekistan. Với lệnh trừng phạt trên, Nhật Bản đã áp dụng lệnh cấm xuất khẩu cho gần 500 tổ chức của Nga.

Nghị viện châu Âu (EC) và các nước thành viên Liên minh châu Âu (EU) đã thông qua quyết định thành lập cơ quan chống rửa tiền và tài trợ khủng bố chung của khối. nhằm phát hiện và tăng cường khả năng ngăn chặn các hoạt động xuyên biên giới “có vấn đề”, Cơ quan này sẽ trực tiếp giám sát khoảng 40 cơ sở tín dụng và tổ chức tài chính được coi là “có nguy cơ cao nhất”, bao gồm cả các nhà cung cấp dịch vụ tài sản tiền điện tử.

Australia vừa công bố lệnh cấm hoàn toàn đá nhân tạo nhằm bảo vệ hàng nghìn người lao động trước nguy cơ mắc bệnh về phổi nghiêm trọng. Lệnh cấm có hiệu lực kể từ ngày 1/7/2024. Trước đó, Cơ quan giám sát an toàn tại nơi làm việc của Australia đã tiến hành một cuộc điều tra vào đầu năm 2023 cho thấy các thợ đá được chẩn đoán mắc bệnh bụi phổi silic với tỷ lệ cao hơn so với các ngành công nghiệp khác.

Hiệp hội Kỹ thuật số Bitkom của Đức cho biết nước này đang đối mặt tình trạng thiếu hụt chưa từng thấy lao động lành nghề trong lĩnh vực công nghệ thông tin (IT) khi còn trống tới 149.000 vị trí việc làm. Có tới 77% số các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực IT quan ngại tình trạng thiếu lao động lành nghề sẽ ngày càng nghiêm trọng hơn trong thời gian tới mặc dù Chính phủ Đức đã cải cách luật nhập cư để những người có trình độ cao ở lại dễ dàng hơn.

Hoa Nguyễn