Chuyển động thế giới 23/07/2022

Chuyển động thế giới 23/7 sẽ đề cập tới những tin tức đáng chú ý về các vấn đề được dư luận quan tâm như thời tiết cực đoan, tình trạng lạm phát kinh tế toàn cầu, căng thẳng tại Ukraine. Mở đầu là thông tin Sri Lanka có thủ tướng mới.

Văn phòng thủ tướng Sri Lanka cho biết ông Dinesh Gunawardena tuyên thệ nhậm chức thủ tướng hôm 22/7, một ngày sau lễ tuyên thệ nhậm chức tổng thống của ông Ranil Wickremesinghe. Lễ tuyên thệ diễn ra chỉ vài giờ sau khi lực lượng an ninh của Sri Lanka đột kích vào một trại do biểu tình dựng lên trong khuôn viên của chính phủ ở thủ đô Colombo. Nhà chức trách đã thực hiện ít nhất 9 vụ bắt giữ và giải tỏa một phần của trại biểu tình, theo Reuters. Ông Gunawardena tuyên thệ nhậm chức trước sự chứng kiến ​​của tân Tổng thống Wickremesinghe. Tham dự buổi lễ còn có các sĩ quan quân đội, các nhà lập pháp và quan chức nước này. Tân thủ tướng Sri Lanka là cựu bộ trưởng và là một nhà lập pháp của đảng Podujana Peramuna. Sri Lanka có lãnh đạo mới trong bối cảnh nước này trải qua nhiều tháng thiếu lương thực, thuốc men và nhiên liệu, mất điện kéo dài cùng với lạm phát phi mã, sau khi cạn kiệt ngoại tệ khiến không nhập khẩu được các mặt hàng thiết yếu, dẫn tới một cuộc khủng hoảng kinh tế chưa từng có.

Cũng trong ngày 22/7, Ủy ban Năng lượng nguyên tử Nhật Bản đã thông qua kế hoạch xả nước thải nhiễm phóng xạ đã qua xử lý tại nhà máy điện hạt nhân Fukushima số 1, ra biển. Ủy ban đã chính thức phê duyệt kế hoạch sau khi tiến hành lấy ý kiến của người dân trong vòng 1 tháng, tính đến ngày 17/6. Trước đó, hồi tháng 5 vừa qua, ủy ban trên đánh giá nước nhiễm phóng xạ đã qua xử lý có chứa hàm lượng triti rất nhỏ, đảm bảo tiêu chuẩn an toàn của Nhật Bản và đã chấp thuận kế hoạch xả thải ra biển do Công ty Điện lực Tokyo (TEPCO) đề xuất.

Tuy nhiên, để kế hoạch được triển khai, TEPCO sẽ phải tiếp tục làm việc với chính quyền địa phương để nhận được sự đồng ý về việc xây dựng đường hầm dẫn nước xả từ khu chứa nước thải ra biển, có chiều dài khoảng 1km và cách mặt nước 12m hướng về phía Đông Thái Bình Dương.

Trước đó, kế hoạch xả nước thải nhiễm xạ đã qua xử lý ra biển này đã vấp phải sự phản đối của ngư dân địa phương cũng như một số nước láng giềng của Nhật Bản như Trung Quốc và Hàn Quốc. Tuy nhiên, Cơ quan năng lượng nguyên tử quốc tế (IAEA) đã khẳng định quy trình này đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế và không gây hại với môi trường.

Căng thẳng tại Ukraine vẫn chưa có dấu hiệu hạ nhiệt khi mà EU lại đưa ra gói trừng phạt mới nhất nhằm vào Nga.  Nga nhận định, gói trừng phạt này sẽ gây ra những tổn hại lớn đối với an ninh và kinh tế toàn cầu, trong đó có chính cả các quốc gia thuộc EU. Bộ Ngoại giao Nga ngày hôm qua đã đưa ra nhận định này.

Theo người phát ngôn Bộ Ngoại giao Nga Maria Zakharova, hành động của EU cho thấy liên minh này đang tự mình tiếp tục đi vào "ngõ cụt". Bà Zakharova cho rằng các chính sách kinh tế và năng lượng của phương Tây đang là lý do chính khiến giá các sản phẩm nông nghiệp và hydrocarbon trên thị trường thế giới gia tăng. Bà nhấn mạnh rằng hậu quả nghiêm trọng của các lệnh trừng phạt này của EU đối với an ninh và kinh tế toàn cầu ngày càng trở nên rõ ràng.

Trước đó hôm 20/7,  EU đã nhất trí gói trừng phạt thứ 7 nhằm vào Nga, trong đó liên minh này sẽ cấm nhập khẩu vàng từ Nga dưới dạng bán thành phẩm và phế liệu, cũng như đóng băng tài sản của Sberbank - ngân hàng lớn nhất của Nga. Ngoài ra, EU cũng đưa thêm 48 cá nhân và tổ chức của Nga vào "danh sách đen" bị đóng băng tài sản và cấm nhập cảnh. Lệnh trừng phạt này có hiệu lực từ ngày 21/7.

Còn tại Nhật Bản, dư luận đang đổ dồn sự chú ý vào Sách trắng Quốc phòng năm 2022. Văn bản này nhấn mạnh bối cảnh cán cân quyền lực toàn cầu đang thay đổi, cạnh tranh chiến lược giữa các nước đang gia tăng trên các lĩnh vực chính trị, kinh tế, quân sự và nhiều lĩnh vực khác.

Theo đánh giá của Nhật Bản, cạnh tranh chiến lược đang trở nên phức tạp hơn bởi các nhân tố như sự gia tăng sức mạnh quân sự nhanh chóng của Trung Quốc, chiến dịch quân sự đặc biệt của Nga ở Ukraine và quan hệ hợp tác giữa Nga và Trung Quốc. Khu vực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương, trong đó có Nhật Bản, đang bị tác động mạnh bởi các thay đổi về cán cân quyền lực toàn cầu và đang đối mặt với nhiều thách thức an ninh.

Bên cạnh đó, theo Sách Trắng, nhiều nước đang tập trung vào việc phát triển và sử dụng các công nghệ có thể làm thay đổi kết quả cuộc chiến, đồng thời ngăn chặn sự thất thoát của các loại công nghệ tiên tiến này. 

Trong bối cảnh môi trường an ninh ngày càng phức tạp hiện nay, Sách Trắng khẳng định Nhật Bản sẽ đảm bảo hòa bình và an ninh bằng cách tăng cường liên minh Nhật-Mỹ cũng như năng lực phòng thủ riêng. Tokyo sẽ xây dựng Lực lượng Phòng vệ theo các nguyên tắc cơ bản là duy trì chính sách phòng thủ và không trở thành mối đe dọa cho các nước khác, duy trì Hiệp ước An ninh Nhật-Mỹ, tuân thủ nguyên tắc phi hạt nhân.

Trong quan hệ với Việt Nam, Bộ Quốc phòng Nhật Bản đánh giá cao tầm quan trọng của quan hệ song phương về quốc phòng, nhận định quan hệ hợp tác hai bên ngày càng quan trọng cho hòa bình và ổn định của khu vực và cộng đồng quốc tế.

Hoa Nguyễn