Chuyển động thế giới 24/07/2023

Trong tuần qua, thế giới đổ dồn sự chú ý vào các vụ thiên tai nguy hiểm, khả năng Fed tăng lãi suất và những tin tức kinh tế đáng chú ý khác.

Do nắng nóng cao điểm đang tấn công Nam Âu, cháy rừng đang hoành hành tại nhiều khu vực. Hôm 23/7, lực lượng cứu hỏa vẫn đang nỗ lực dập lửa tại vùng Calabria, miền Nam Italy, trong nhiệt độ lên tới hơn 40 độ C suốt tuần qua. Nhà chức trách đã điều động thêm nhân viên cứu hỏa từ các vùng khác tới hỗ trợ. Dự báo nhiệt độ tại nhiều khu vực miền Nam Italy có thể lên tới 48 độ C trong ngày 24/7.

Cùng ngày, cháy rừng trên đảo Rhodes của Hy Lạp đã buộc hàng chục nghìn du khách và người dân phải sơ tán. Trong khi đó, hãng du lịch Tui của Đức và hãng hàng không giá rẻ Jet2 của Anh thông báo tạm đình chỉ toàn bộ các chuyến bay chở khách đến đảo Rhodes. Tuy nhiên, máy bay không hành khách sẽ vẫn đến để hỗ trợ sơ tán hàng nghìn du khách chịu ảnh hưởng. Hiện có khoảng 7.800 du khách trên đảo Rhode phải sơ tán cùng với khoảng 30.000 người dân trên đảo.

Sau khi tạm dừng tăng lãi suất vào tháng Sáu, Cục Dự trữ liên bang Mỹ (Fed) dự kiến sẽ tăng lãi suất chủ chốt một lần nữa trong cuộc họp chính sách sẽ diễn ra trong tuần này. Đây được coi là đợt thắt chặt chính sách tiền tệ mạnh mẽ nhất trong 22 năm của Fed bất chấp những dấu hiệu lạm phát đã chậm lại trong thời gian gần đây.

Theo sàn giao dịch CME Group, hơn 99% nhà đầu tư dự đoán Fed sẽ tăng lãi suất cơ bản thêm 0,25 điểm phần trăm trong cuộc họp sẽ diễn ra ngày 25-26/7 tới. Nếu dự đoán này thành sự thật, lãi suất quỹ liên bang sẽ tăng lên 5,25-5,5% - mức cao nhất kể từ năm 2001. Tại cuộc họp tháng Sáu, các quan chức Fed để ngỏ khả năng sẽ có thêm hai đợt tăng lãi suất 0,25 điểm phần trăm/lần trong năm nay để hạ nhiệt lạm phát.

Chính phủ Hàn Quốc dự kiến sẽ điều chỉnh cấp độ lây nhiễm của dịch COVID-19 từ cấp 2 xuống cấp 4 - cấp thấp nhất và dỡ bỏ hoàn toàn quy định đeo khẩu trang trên toàn quốc từ tháng 8 tới. Thông báo được Bộ Y tế nước này đưa ra ngày 23/7. Chính phủ nước này dự kiến sẽ phân loại COVID-19 là bệnh đặc hữu, tương tự cúm và bệnh tay chân miệng.

Hiện nay, tại Hàn Quốc, COVID-19 thuộc nhóm bệnh truyền nhiễm cấp 2, cùng nhóm với các bệnh truyền nhiễm như lao, sởi, tả, thương hàn, viêm gan A và bệnh phong.

Đầu tháng 6 vừa qua, Hàn Quốc đã dỡ bỏ hầu hết các hạn chế liên quan đến phòng dịch COVID-19, thời gian cách ly bắt buộc trở thành thời gian khuyến nghị và giảm xuống còn 5 ngày so với 7 ngày trước đó. Tuy nhiên, quy định về đeo khẩu trang vẫn tiếp tục được duy trì tại các bệnh viện hoặc cơ sở điều dưỡng.

Ngày 23/7, các biện pháp hạn chế của Nhật Bản đối với việc xuất khẩu thiết bị sản xuất chip tiên tiến chính thức có hiệu lực. Khoảng 10 công ty hoạt động trong lĩnh vực này của Nhật Bản sẽ bị ảnh hưởng nhưng mức độ bị tác động có thể không quá nghiêm trọng vì quy định chỉ áp dụng cho những công nghệ thuộc loại “cực kỳ tiên tiến”.

Theo thông báo từ cuối tháng 5 của Chính phủ Nhật Bản, 23 mặt hàng bán dẫn, gồm thiết bị sản xuất chip tiên tiến, có tên trong danh sách bị hạn chế xuất khẩu. Trong số này phải kể đến thiết bị sản xuất in thạch bản cực tím và máy khắc xếp chồng bộ nhớ ba chiều, những thiết bị sản xuất chip logic tiên tiến hiệu suất cao có kích cỡ nhỏ hơn 14 nanomet.

Tuy nhiên, theo đánh giá của Bộ Công nghiệp Nhật Bản, tác động của những quy định này đối với các công ty trong nước có thể sẽ không quá nghiêm trọng, vì chỉ nhắm vào công nghệ "cực kỳ tiên tiến".

Đạo luật Ngoại hối và Ngoại thương của Nhật Bản quy định các loại vũ khí và hàng hoá có thể chuyển đổi sang ứng dụng quân sự phải chịu sự quản lý xuất khẩu của chính phủ và phải có giấy phép của Bộ Kinh tế, Thương mại và Công nghiệp mới được xuất khẩu. 23 mặt hàng bị hạn chế xuất khẩu từ ngày 23/7 sẽ phải có giấy phép riêng, trừ xuất sang 42 quốc gia và vùng lãnh thổ được xác định là “thân thiện”.

Tuần qua, Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) xác nhận liên minh quân sự này và Ukraine sẽ thảo luận về vấn đề an ninh ở Biển Đen trong tuần tới, theo đề nghị của phía Kiev. Trong thông báo, người phát ngôn NATO Oanu Lungescu cho biết Hội đồng NATO-Ukraine sẽ nhóm họp để thảo luận tình hình sau khi Nga rút khỏi Sáng kiến Ngũ cốc Biển Đen. Hội đồng này vừa mới được thành lập và nhóm họp lần đầu tiên tại Hội nghị thượng đỉnh NATO ở Litva hôm 11-12/7 vừa qua.

Cũng theo lời bà Lungescu, TTK NATO Jens Stoltenberg và Tổng thống Ukraine Volodymir Zelensky hôm qua cũng đã có cuộc điện đàm về việc Nga rút khỏi thỏa thuận ngũ cốc Biển Đen và tác động của việc này tới thị trường ngũ cốc thế giới.

Đầu tuần này, Nga tuyên bố ngừng tham gia thỏa thuận ngũ cốc Biển Đen, do có nhiều điều khoản trong thỏa thuận liên quan đến phía Nga không được thực hiện và phần lớn ngũ cốc xuất khẩu của Ukraine không được đưa sang các nước nghèo mà chủ yếu là sang các nước phương Tây. Việc Nga rút khỏi thỏa thuận này đang gây ra nhiều lo ngại cho thị trường ngũ cốc thế giới và buộc LHQ cùng nhiều bên phải đẩy mạnh các nỗ lực nhằm tìm kiếm giải pháp mới.

Hoa Nguyễn