Chuyển động thế giới 30/09/2022

Tuần qua thị trường tài chính thế giới đã có nhiều biến động khi hàng loạt các ngân hàng tăng lãi suất. Bên cạnh đó, căng thẳng tại Ukraine gia tăng, khủng hoảng nhiên liệu và lạm phát vẫn là những bóng ma bủa vây thế giới.

Mới đây, cơ quan Thống kê liên bang Đức công bố số liệu cho thấy, tỷ lệ lạm phát của nền kinh tế đầu tàu châu Âu đã lên mức cao kỷ lục trong 70 năm qua, nguyên nhân chủ yếu do giá năng lượng và thực phẩm tăng. Cụ thể, tỷ lệ lạm phát của Đức trong tháng 9 đã tăng lên mức 10%, mức cao nhất kể từ đầu những năm 1950. Đây cũng là lần đầu tiên kể từ năm 1990, khi nước Đức tái thống nhất, tỷ lệ lạm phát lên mức 2 con số. Trước đó trong tháng 8, lạm phát của nền kinh tế Đức tăng lên 7,9%, sau 2 tháng giảm nhẹ trước đó. Năng lượng và thực phẩm là những yếu tố hàng đầu thúc đẩy lạm phát tăng cao trong nhiều tháng. Theo Cơ quan Thống kê liên bang Đức, trong tháng 9, chi phí năng lượng tăng gần 44% so với cùng kỳ năm ngoái, trong khi giá thực phẩm tăng 18,7%. Trong khi đó, gói hỗ trợ giảm giá nhiên liệu và cung cấp vé tháng phương tiện công cộng kết thúc vào cuối tháng 8 cũng đã tác động đến tỷ lệ lạm phát trong tháng 9. Trong bối cảnh tỷ lệ lạm phát tăng cao, Thủ tướng Olaf Scholz cùng ngày tuyên bố Đức sẽ chi 200 tỷ euro, tức gần 194 tỷ USD, để hỗ trợ các hộ gia đình và doanh nghiệp chịu tác động giá năng lượng tăng vọt.

Ngày 30/9, Mỹ đã áp đặt các biện pháp trừng phạt đối với những công ty mà nước này cho rằng liên quan tới việc mua sản phẩm dầu mỏ và hóa dầu của Iran. Động thái này diễn ra trong bối cảnh Washington cảnh báo thắt chặt các biện pháp hạn chế kinh tế đối với Tehran nhằm tạo sức ép cho tiến trình đàm phán khôi phục thỏa thuận hạt nhân. Ngoại trưởng Mỹ Antony Blinken cho biết, Washington áp đặt trừng phạt đối với 2 công ty có trụ sở tại Trung Quốc là Zhonggu Storage & Transportation và WS Shipping nhằm ngăn chặn việc lách các lệnh trừng phạt trong hoạt động bán các sản phẩm hóa dầu và dầu mỏ của Iran. Bộ Tài chính Mỹ cũng thông báo áp đặt trừng phạt đối với một mạng lưới các công ty liên quan tới hoạt động mà Washington cho là bán các sản phẩm dầu mỏ và hóa dầu của Iran trị giá hàng trăm triệu USD cho người tiêu dùng tại Đông và Nam Á. Động thái của Mỹ diễn ra trong bối cảnh tiến trình đàm phán nhằm khôi phục thỏa thuận hạt nhân Iran vẫn bế tắc từ tháng 8 sau khi Liên minh châu Âu (EU) công bố dự thảo khôi phục thỏa thuận.

Liên quan đến vấn đề này, Ngoại trưởng Iran Hossein Amir-Abdollahian khẳng định rằng yếu tố "đảm bảo tin cậy" là đặc biệt quan trọng đối với Tehran trong các cuộc đàm phán về việc khôi phục thỏa thuận hạt nhân giữa Iran và các cường quốc thế giới. Liên quan đến khủng hoảng nhiên liệu, Ủy ban châu Âu (EC) ngày 28/9 đã cảnh báo các nước thành viên Liên minh châu Âu (EU) rằng việc áp dụng giá trần khí đốt nói chung sẽ phức tạp và gây ra nhiều nguy cơ về an ninh năng lượng. Cảnh báo được đưa ra trong bối cảnh các nước thành viên kêu gọi EC can thiệp để kiềm chế giá nhiên liệu tăng. Theo EC, việc áp dụng trần giá bán buôn với những giao dịch trao đổi ngoại tệ- gồm cả khí đốt hóa lỏng và khí đốt dẫn qua đường ống - có thể làm gián đoạn dòng chảy nhiên liệu giữa EU và các nước, đồng thời có thể gây gián đoạn nguồn cung từ nước ngoài. EC cho rằng việc áp dụng trần giá chỉ có hiệu quả khi có một cơ quan chuyên điều phối và phân bổ nguồn cung giữa các nước. EC cũng phân tích những phương án khác nhằm ứng phó với tình trạng khan hiếm năng lượng, trong đó có biện pháp áp giá trần khí đốt ở quy mô có giới hạn, khuyến nghị các nước EU đàm phán với các nhà cung cấp để giảm giá, hoặc cùng đàm phán mua khí đốt để được giá tốt hơn và chia sẻ nguồn cung không dùng đến. Hiện các nước EU vẫn bất đồng về việc có nên áp giá trần với khí đốt nói chung hay không, trong bối cảnh giá khí đốt tăng vọt đang gây nhiều khó khăn cho hộ gia đình và doanh nghiệp EU.

Trong tuần qua, Đặc phái viên của Tổng thống Nga về vấn đề Afghanistan, Zamir Kabulov, đã xác nhận các thỏa thuận sơ bộ về việc vận chuyển nhiên liệu và ngũ cốc đến Afghanistan. Ông Kabulov cho biết các thỏa thuận trên mới chỉ là sơ bộ, các bên cần ký kết các thỏa thuận cụ thể về khối lượng và loại hàng hóa. Trong khi đó, cùng ngày, chính quyền Taliban tại Afghanistan thông báo đã ký thỏa thuận với Nga để mua hàng triệu tấn sản phẩm dầu mỏ và lúa mì. Thỏa thuận đã được nhất trí vào tháng trước khi Bộ trưởng Công nghiệp và Thương mại Afghanistan có chuyến thăm Nga. Theo thỏa thuận, dự kiến Nga sẽ cung cấp cho Afghanistan 1 triệu tấn xăng, 1 triệu tấn dầu diesel, 500.000 tấn khí hóa lỏng và 2 triệu tấn lúa mì. Bộ Kinh tế Afghanistan cho biết nguồn cung từ Nga có thể đến Afghanistan trong vài tuần tới. Chính quyền Taliban cho biết đang tìm cách đạt được các thỏa thuận thương mại với cộng đồng quốc tế và cho đến nay đã nhận được dầu mỏ và khí đốt từ Iran.

Hoa Nguyễn