Chuyển động thế giới 31/10/2022

Chuyển động thế giới tuần này tiếp tục đề cập tới những thông tin nổi bật liên quan tới các chìa khóa cho bài toán khủng hoảng năng lượng, xuất khẩu ngũ cốc và các tin tức kinh tế quan trọng.

Cụ thể mới đây, công ty năng lượng của Ukraine cho biết họ sẽ áp dụng biện pháp cắt điện "chưa từng có" ở khu vực xung quanh thủ đô Kiev của Ukraine trong bối cảnh mùa Đông sắp đến. Việc cắt điện này sẽ khiến người dân Ukraine gặp thêm nhiều khó khăn, trong bối cảnh hiện đã có khoảng 4 triệu người trên khắp nước này chịu cảnh mất điện do các cuộc xung đột. Theo công ty năng lượng DTEK, nhà cung cấp điện ở khu vực Kiev, việc thực hiện cắt điện luân phiên chưa từng có tiền lệ này là để ngăn chặn nguy cơ xảy ra tình trạng mất điện hoàn toàn ở thủ đô và các khu vực miền Trung của Ukraine. Theo DTEK, mức thiếu hụt năng lượng hiện tương đương 30% mức tiêu thụ ở Kiev. DTEK cũng dẫn lời Thống đốc vùng Kiev Oleksyi Kuleba cho biết kế hoạch cắt điện có thể diễn ra "trong thời gian không xác định". Giới chức Ukraine kêu gọi người dân giảm mức tiêu thụ điện càng nhiều càng tốt và đã đưa ra kế hoạch cắt điện kéo dài nhiều giờ ở một số khu vực, bao gồm cả thủ đô Kiev. Trước đó cùng ngày, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky cho biết khoảng 4 triệu người trên khắp Ukraine đã phải đối mặt với việc cung cấp điện bị hạn chế, đồng thời cam kết chính phủ sẽ cố gắng thực hiện mọi biện pháp để giảm thiểu tình trạng phải cắt điện.

Bối cảnh khó khăn về năng lượng, suy thoái kinh tế khiến Italy đang trải qua cơn ác mộng lạm phát tăng 11,9%, mức tăng cao nhất trong gần 40 năm qua. Dữ liệu lạm phát tháng 10 cao hơn 3 điểm % so với mức kỷ lục gần nhất là 8,9% của tháng 9 và là mức cao nhất kể từ năm 1983 tại Italy. Đây cũng là lần đầu tiên lạm phát quốc gia lên mức 2 con số kể từ khi Italy chuyển sang sử dụng đồng euro vào năm 1999. Theo Viện thống kê quốc gia Italy, nguyên nhân chính đẩy lạm phát leo thang là chi phí năng lượng tăng mạnh. Tuy nhiên, kể cả không tính chi phí năng lượng và thực phẩm thì lạm phát lõi của Italy cũng tăng 5,3% trong tháng 10. Chi phí các dịch vụ không chịu ảnh hưởng nhiều của các yếu tố liên quan năng lượng cũng tăng 3,7% trong tháng 10 so với cùng kỳ năm ngoái. Truyền thông Italy nhận định lạm phát tăng cao kỷ lục càng cho thấy rõ hơn những khó khăn kinh tế mà chính phủ của tân Thủ tướng Giorgia Meloni phải đối mặt. Bà Meloni vừa nhậm chức ngày 22/10 với cam kết sẽ tìm cách kiềm chế giá năng lượng và lạm phát trong những tháng tới.

Liên quan tới hoạt động xuất khẩu, vận chuyển ngũ cốc, Bộ Quốc phòng Nga thông báo Moskva đã đình chỉ tham gia thỏa thuận xuất khẩu ngũ cốc từ các cảng của Ukraine bên bờ Biển Đen sau vụ tấn công nhằm vào Hạm đội Biển Đen của nước này ở bán đảo Crimea. Thông báo của Bộ Quốc phòng Nga nhấn mạnh quyết định tạm dừng tham gia thỏa thuận xuất khẩu ngũ cốc được đưa ra sau vụ tấn công nhằm vào Hạm đội Biển Đen cũng như các tàu dân sự được sử dụng để đảm bảo hành lang vận chuyển ngũ cốc trên biển. Moskva cho biết sẽ chính thức thông báo với Tổng thư ký Liên hợp quốc về quyết định này. Trong một phản ứng, người phát ngôn Liên hợp quốc cho biết đang liên lạc với nhà chức trách Nga để xác nhận thông tin. Ông cũng kêu gọi các bên liên quan kiềm chế và không có những hành động làm ảnh hưởng tới thỏa thuận xuất khẩu ngũ cốc. Trong khi đó, Ngoại trưởng Ukraine cáo buộc Nga đang lấy lý do vụ tấn công để ngừng tham gia thỏa thuận và yêu cầu Moskva tuân thủ các cam kết trong văn kiện này.

Trong 12 tháng qua,  có tới 7,6 tỷ người, tương ứng với 96% dân số thế giới, đã cảm nhận rõ tác động về nhiệt độ của tình trạng Trái Đất ấm lên. Tuy nhiên, ở các khu vực địa lý khác nhau thì tác động lại khác nhau. Theo báo cáo của tổ chức nghiên cứu khoa học Climate Central, người dân ở các vùng nhiệt đới và các đảo nhỏ với đại dương bao xung quanh là những đối tượng chịu tác động lớn   của nhiệt độ tăng cao. Đáng nói đây lại là những khu vực có lượng khí phát thải gây hiệu ứng nhà kính thấp. Kết quả báo cáo được tổng hợp từ dữ liệu của hơn 1.000 thành phố trong khoảng thời gian từ tháng 9/2021 đến tháng 10/2022 cho thấy, thủ đô của Samoa và Palau ở Nam Thái Bình Dương đã phải hứng chịu những tác động rõ rệt nhất. Nhiệt độ tăng vọt ở những địa điểm này được xác định cao hơn gấp 4 đến 5 lần so với nhiệt độ giả định trong một thế giới không xảy ra hiện tượng Trái Đất ấm lên. Tại 26 thành phố, có ít nhất 250 ngày trong tổng số 365 ngày trong năm, tính từ tháng 10/2021 ghi nhận nhiệt độ tăng gấp 3 lần.

Thông tin về vụ giẫm đạp mới đây tại Hàn Quốc cũng khiến dư luận quan tâm khi mà có tới hơn 150 người thương vong. Chính phủ Hàn Quốc đã quyết định tổ chức quốc tang bắt đầu từ 30/10 đến hết 5/11.  Lãnh đạo nhiều quốc gia đã gửi lời chia buồn tới chính phủ và người dân Hàn Quốc. Tổng thống Mỹ Joe Biden gửi lời chúc bình phục tới những người bị thương, khẳng định Mỹ sẽ sát cánh với Hàn Quốc ở thời điểm đau buồn. Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình cũng đã gửi lời chia buồn tới Tổng thống Yoon Suk-yeol, cũng như các nạn nhân và người thân trong vụ giẫm đạp. Thủ tướng Anh, Tổng thống Pháp, cùng lãnh đạo các nước Đức, Mexico, Canada, đại diện Liên minh châu Âu (EU) cũng đã gửi thông điệp chia sẻ với Hàn Quốc.

Hoa Nguyễn