Chuyển động thế giới 08/03

Mới đây, tình hình Biển Đỏ tiếp tục nóng lên sau khi một tàu chở hàng của Hy Lạp trên Vịnh Aden đã bị trúng tên lửa của lực lượng Houthi, khiến ít nhất 3 người thiệt mạng. Đây là thiệt hại về người đầu tiên được ghi nhận kể từ khi Houthi tiến hành các cuộc tấn công nhằm vào các tàu hàng trên Biển Đỏ.

Quân đội Mỹ cho biết lực lượng Houthi đã tiến hành các cuộc tấn công bằng tên lửa nhằm vào tàu True Confidence treo cờ Barbados và thuộc sở hữu của Hy Lạp, khiến ít nhất 3 thủy thủ thiệt mạng và 4 người khác bị thương. Quân đội Mỹ nhấn mạnh đây là lần thứ 5 Houthi phóng tên lửa đạn đạo chống hạm chỉ trong vòng 2 ngày.

Bộ Ngoại giao Mỹ tuyên bố Washington sẽ buộc lực lượng Houthi phải chịu trách nhiệm về vụ tấn công và đây là vụ việc gây thương vong đầu tiên của Houthi kể từ khi lực lượng này nhắm vào các tàu chở hàng. Anh kêu gọi ngăn chặn các cuộc tấn công này.

Trong một tuyên bố liên quan, Houthi thừa nhận đã tấn công tàu True Confidence sau khi thủy thủ đoàn từ chối các thông điệp cảnh báo từ lực lượng hải quân Yemen. Trong khi đó, kênh truyền thông của Houthi đưa tin các chiến đấu cơ của Mỹ và Anh đã tiến hành 2 cuộc không kích nhằm vào sân bay quốc tế Hodeidah ở miền Tây Yemen chỉ vài giờ sau vụ tấn công của Houthi. Tuy nhiên, liên minh Mỹ-Anh chưa bình luận về cáo buộc này.

Vừa qua, Thủ tướng Thụy Điển Ulf Kristersson đã chuyển các tài liệu gia nhập Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) cho Chính phủ Mỹ tại một buổi lễ ở Washington, D.C. Đây là bước cuối cùng cần thiết để hoàn tất tiến trình hai năm xin gia nhập liên minh quân sự này của Stockholm. Phát biểu tại cuộc gặp Ngoại trưởng Mỹ Antony Blinken, Thủ tướng Thụy Điển Kristersson đã ca ngợi một kỷ nguyên mới mang tính lịch sử trong chính sách an ninh của quốc gia Bắc Âu này.

Về phần mình, tại thời điểm tiếp nhận tài liệu từ Thủ tướng Kristersson, Ngoại trưởng Mỹ Antony Blinken đã bày tỏ vui mừng và gửi lời chúc tốt đẹp tới ông Kristersson và người dân Thụy Điển. Ông nhấn mạnh đây là thời khắc lịch sử của Thụy Điển, của liên minh quân sự NATO và mối quan hệ xuyên Đại Tây Dương.

Đối với NATO, việc kết nạp Thụy Điển và Phần Lan, đánh dấu sự mở rộng quan trọng nhất trong nhiều thập niên. Sự góp mặt của quốc gia Bắc Âu này hứa hẹn bổ sung hạm đội tàu ngầm tối tân và phi đội tiêm kích Gripen với số lượng đáng kể cho NATO, đồng thời trở thành mối liên kết quan trọng giữa Đại Tây Dương và vùng Baltic. Thụy Điển nộp đơn xin gia nhập NATO vào tháng 5/2022 và cần có sự nhất trí của toàn bộ các quốc gia thành viên liên minh này. Sau khi Thổ Nhĩ Kỳ phê chuẩn nỗ lực của Thụy Điển hồi tháng trước, Hungary là quốc gia cuối cùng trong số 31 thành viên NATO đưa ra quyết định tương tự. Tổng thống Hungary Tamas Sulyok đã ký ban hành luật chấp thuận Thụy Điển gia nhập NATO sau hơn 18 tháng trì hoãn.

Ngày 7/3, phái đoàn của Phong trào Hồi giáo Hamas đã rời thủ đô Cairo của Ai Cập sau khi không đạt được đột phá nào trong vòng đàm phán về lệnh ngừng bắn ở Dải Gaza. Tuy nhiên, các bên khẳng định thương thảo vẫn đang tiếp tục và đàm phán dự kiến nối lại vào tuần tới. Hamas xác nhận, phái đoàn đàm phán của lực lượng này đã rời Ai Cập tới Qatar để tiến hành tham vấn. Phía Hamas cũng cho biết những phản hồi ban đầu của Israel không đáp ứng được những điều kiện tối thiểu của lực lượng này về việc chấm dứt các hành động thù địch.

Tuy nhiên, Mỹ - một trong các bên trung gian tham gia đàm phán – khẳng định thương thảo không đổ vỡ. Đại sứ Mỹ tại Israel cho biết các bên thực chất đang thu hẹp các bất đồng. Truyền thông Ai Cập cũng đưa tin đàm phán sẽ tiếp diễn vào tuần tới, song không nêu rõ thời gian cụ thể.

Trong lúc cộng đồng quốc tế nỗ lực thúc đẩy một thỏa thuận ngừng bắn, Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu ngày 7/3 đã tuyên bố nước này sẽ tiếp tục các chiến dịch quân sự tại Gaza, bao gồm cả Rafah.

Theo kế hoạch, Liên hợp quốc trong ngày 7/3 sẽ đánh giá khả năng sử dụng tuyến đường quân sự của Israel dọc Gaza để cung cấp viện trợ cho hàng trăm nghìn dân thường ở miền Bắc dải đất này.

Phát biểu họp báo ngày 6/3, ông Jamie McGoldrick, Điều phối viên nhân đạo của Liên Hợp Quốc cho vùng lãnh thổ Palestine cho biết hàng viện trợ hiện nay chủ yếu vào Gaza ở khu vực miền Nam qua cửa khẩu Rafah giáp Ai Cập và Kerem Shalom giáp Israel. Theo ông, kế hoạch của Liên hợp quốc là hàng hóa viện trợ mới sẽ được kiểm tra tại các cửa khẩu này và sau đó di chuyển theo tuyến đường mà quân đội Israel đang sử dụng để đưa hàng lên khu vực phía Bắc.

Hiện Liên hợp quốc cảnh báo ít nhất 576 nghìn người ở Gaza, tương đương 1/4 dân số ở dải đất nhỏ hẹp này của người Palestine, đang ở bờ vực của nạn đói, kể từ khi xung đột nổ ra giữa Israel và lực lượng Hamas. Trong nỗ lực cứu trợ nhân đạo cho người dân Gaza, Thụy Điển ngày 7/3 đã đề xuất một cuộc gặp với Israel và nhiều nước thành viên Liên minh châu Âu EU khác để nêu bật sự cấp thiết phải cải thiện khả năng tiếp cận nhân đạo cho vùng đất này.

Hoa Nguyễn