Đà tăng trưởng của xe điện trên toàn cầu đang giảm tốc

Mới đây nhất, công ty nghiên cứu thị trường Rho Motion cho biết doanh số xe chạy hoàn toàn bằng điện và xe lai sạc điện trên toàn cầu chỉ tăng nhẹ 3% trong tháng Hai so với cùng kỳ năm ngoái, chủ yếu do ảnh hưởng của dịp Tết Nguyên đán tại Trung Quốc.

Theo đó, doanh số xe chạy hoàn toàn bằng điện và xe lai sạc điện trên toàn cầu đạt 800.000 chiếc trong tháng trước. Trong đó, doanh số tăng 12% so với tháng Hai năm ngoái tại thị trường châu Âu, và tăng 31% tại Mỹ và Canada.

Trong khi đó, doanh số tại Trung Quốc lại giảm 12%, qua đó kéo tụt đà tăng chung trên toàn cầu, vì Trung Quốc vẫn là thị trường chủ đạo đối với sản phẩm xe điện, theo ông Charles Lester, Giám đốc dữ liệu của Rho Motion. Ông Lester cho biết Rho Motion dự đoán doanh số xe điện toàn cầu sẽ tăng 25-30% trong năm nay.

Nhu cầu xe điện đã suy giảm trong những tháng gần đây, sau khi tăng mạnh trong nhiều năm qua. Lý giải cho đà tăng trưởng giảm tốc của xe điện, ông Tomoyuki Suzuki, chuyên gia của công ty tư vấn tài chính AlixPartners ở Tokyo, cho rằng sự chậm trễ trong việc đưa ra thị trường các mẫu xe điện giá rẻ đang khiến người tiêu dùng e ngại với loại xe này. Giá xe điện của Tesla, “ông lớn” chỉ có bốn mẫu xe chính, trung bình ở mức 44.500 USD trong quý trước, giảm 15% so với một năm trước. Trong khi đó, Toyota Motor đưa ra các mẫu xe lai ở khoảng giá từ 1 triệu yen (khoảng 6.700 USD) đến hơn 20 triệu yen. Mẫu xe Prius mới ra mắt năm ngoái có giá khởi điểm 2,75 triệu yen.

Bên cạnh đó, sự tiện lợi là một vấn đề đáng quan tâm khác. Một chiếc xe điện với khoảng cách có thể di chuyển 150 km phải mất ít nhất 30 phút để sạc, gấp 10 lần thời gian tiếp nhiên liệu cho một chiếc xe lai hoặc xe chạy bằng động cơ đốt trong. Điều này khiến những người lái xe điện thường xuyên gặp cảnh quá tải tại các trạm sạc, hoặc để xe nằm không một thời gian dài để sạc.

Ngoài ra, tác dụng của các khoản trợ cấp để thúc đẩy doanh số xe điện cũng đang giảm xuống. Đức đã chấm dứt chương trình trợ cấp trước hạn vào tháng 12 năm ngoái, còn Trung Quốc cũng ngừng trợ cấp vào cuối năm 2022. Các nhà sản xuất ô tô chuyển hướng sang xe điện để tận dụng ưu đãi cho việc sản xuất xe điện ở Bắc Mỹ theo Đạo luật giảm lạm phát của Mỹ đang “quay xe”.

Mới đây, một thương hiệu mới trong thị trường xe chạy điện là Tata Motors, chủ sở hữu của Jaguar Land Rover, sẽ chia tách doanh nghiệp ô tô để chuẩn bị phát triển doanh nghiệp xe điện (EV) riêng. Tata cho biết việc chia tách sẽ giúp hoạt động kinh doanh ô tô hiện tại của hãng được phân chia hiệu quả giữa xe du lịch và xe thương mại. Trước tiên, Tata sẽ tập trung vào xe điện, sau đó sẽ sản xuất các phương tiện vận tải lớn hơn như xe tải và xe buýt.

Danh sách cổ đông của mỗi đơn vị kinh doanh này sẽ được giữ nguyên. Cổ đông lớn nhất cho đến nay là Tập đoàn gia đình Tata & Sons. Tata cho biết động thái này sẽ cho phép mỗi đơn vị kinh doanh theo đuổi chiến lược riêng, đồng thời lưu ý sẽ có “sự phối hợp đáng kể” trong lĩnh vực kinh doanh xe khách, đặc biệt là xe điện, xe tự lái và phần mềm cho xe. Việc tách hoạt động kinh doanh xe điện sẽ cho phép doanh nghiệp này huy động tiền từ các nhà đầu tư muốn đặt cược vào việc chuyển đổi khỏi xăng và dầu diesel. Tata là nhà sản xuất ô tô có giá trị nhất Ấn Độ vào tháng trước nhờ vị thế vững chắc của trên thị trường SUV và EV. Cổ phiếu của nhà sản xuất ô tô này đã tăng hơn 124% trong năm qua.

Ngoài ra, xe điện cũng đang “lép vé” trước xe lai. Ô tô lai (hybrid) đã gia tăng doanh số nhanh hơn xe điện ở nhiều thị trường lớn trong năm ngoái. Doanh số xe lai tăng 30% trong năm 2023 tại 14 nước. Xe lai chiếm 7% tổng doanh số xe ô tô trong năm 2023, tăng 2 điểm phần trăm so với năm 2021.

Lý giải cho đà tăng trưởng giảm tốc của xe điện, ông Tomoyuki Suzuki, chuyên gia của công ty tư vấn tài chính AlixPartners ở Tokyo, cho rằng sự chậm trễ trong việc đưa ra thị trường các mẫu xe điện giá rẻ đang khiến người tiêu dùng e ngại với loại xe này.

Hoa Nguyễn