Dấn ấn Abenomics với nền kinh tế Nhật Bản

Trong suốt 8 năm tại nhiệm của mình, cựu Thủ tướng Shinzo Abe đã ghi nhiều dấu ấn. Ông là người đóng góp lớn giúp vực dậy nền kinh tế Nhật Bản trì trệ sau hàng thập kỷ với chính sách Abenomics.

Abenomics hoạt động như thế nào

Suy thoái kinh tế năm 2008 đã đè nặng lên nền kinh tế toàn cầu, và nền kinh tế lớn thứ 2 thế giới lúc đó là Nhật Bản chịu hậu quả nặng nề nhất. Tới năm 2011, Nhật Bản đã tụt dốc từ vị trí thứ 2 xuống vị trí thứ 3 trong bảng xếp hạng kinh tế thế giới. Cuối năm 2012, ông Shinzo Abe trở lại với vị trí người dẫn đầu nước Nhật với cam kết phục hồi lại nền kinh tế.

Chính sách Abenomics của cựu Thủ tướng Abe với 3 mũi nhọn vốn vấp phải nhiều luồng ý kiến trái chiều nhưng đã chứng minh được sức mạnh khi đưa nền kinh tế Nhật Bản trở lại đường ray.

3 mũi nhọn được ông Abe đưa ra bao gồm các chính sách tiền tệ nới lỏng, củng cựu tài khóa và chiến lược tăng trưởng kinh tế.

Cụ thể, trọng tâm của Abenomics 1.0 là các chính sách tiền tệ nới lỏng nhằm ổn định giá cả, lạm phát đạt khoảng 2%, kiểm soát khối lượng tiền tệ phù hợp với lạm phát mục tiêu và tăng chi tiêu công thông qua gói kích thích kinh tế trị giá 114 tỷ USD.

Chính sách này cũng đẩy mạnh đầu tư công và nâng mức trợ cấp xã hội. Trong nhiệm kỳ của mình, ông Abe cũng đã giúp Nhật Bản đăng cai tổ chức thành công Thế vận hội mùa đông 2020. Chính sách Abenomics cũng đầu tư mạnh vào cơ sở hạ tâng để phục vụ sự kiện thể thao này, từ đó tạo một luồng gió mới thúc đẩy nền kinh tế già cỗi của Nhật Bản.

Lạm phát của Nhật Bản qua từng năm

Abenomics 2.0 lại đặt mục tiêu GDP tăng từ 490.000 năm 2014 tỷ JPY lên 600.000 tỷ JPY (tương đương 5.000 tỷ USD) trong năm 2020. Điểm đặc biệt nhất của chính sách này là đã lôi kéo được phụ nữ trở lại sản xuất, hoạt động kinh tế, tăng cường các biện pháp hỗ trợ nuôi con, khuyến khích sinh đẻ để cải thiện tình trạng già hoá dân số cua Nhật Bản.

Chính sách nới lỏng tiền tệ theo đó Ngân hàng trung ương Nhật Bản (BoJ) vừa bơm một lượng tiền lớn vào thị trường, vừa giảm lãi suất đã giúp đồng yên Nhật giảm giá, tạo lợi thế cho doanh nghiệp xuất khẩu và thúc đẩy sản xuất.

Với các chính sách kích thích dưới thời ông Abe, chỉ số giá tiêu dùng và tỷ lệ người lao động có việc làm tại Nhật Bản đều đi lên. Tăng trưởng tín dụng và cán cân tài chính được cải thiện rõ rệt. Lạm phát của Nhật Bản vượt ngưỡng 2% trong năm 2014 và năm 2015, dù đã quay về dưới mốc này trong những năm sau đó, trước khi tăng mạnh vào năm nay.

Dấu ấn của Abe

Những chính sách kích cầu dưới thời ông Abe đã khiến kinh tế Nhật tăng trưởng đều đặn và giúp đất nước thoát khỏi trì trệ hàng thập kỷ, nâng đỡ thị trường chứng khoán. GDP của Nhật Bản ghi nhận tăng trưởng dương trong giai đoạn năm 2012-2018, nhưng lao dốc vào năm 2019 (-0,2%) và 2020 (-4,5%) do tác động của dịch Covid-19.

Sau khi Mỹ rút khỏi Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP), cựu Thủ tướng Abe đã đứng đầu, tập hợp các nước thành viên còn lại xây dựng hiệp định của riêng mình.

Nhận thấy nền kinh tế Trung Quốc đang tăng trưởng mạnh, chính sách kinh tế ông Abe cũng làm gia tăng khách du lịch Trung Quốc tới Nhật Bản, gia tăng nhu cầu sử dụng hàng hoá Nhật Bản của khách hàng Trung Quốc.

Dù còn nhiều tranh cãi, nhưng ý kiến từ chính những người dân Nhật Bản vẫn cho thấy tầm nhìn và sức mạnh của Abenomics giúp vực dậy đất nước. Theo bà Komaki Fujii, chủ một nhà hàng chay ở Tokyo vào thời kỳ 2013 khi ông Abe vừa nhậm chức: những chính sách Abenomic khiến bà cảm thấy đầy tự tin và hy vọng. “Tôi không biết Abenomics có phải câu trả lời đúng cho kinh tế Nhật Bản hay không. Nhưng trước khi bị dịch bệnh tàn phá, nhà hàng của tôi đã làm ăn rất tốt.” 

Vương Linh