Di sản của cựu Thủ tướng Shinzo Abe

Ngày 8/7, trong khi đang có hoạt động vận động ngoài trời tại thành phố Nara, cựu Thủ tướng Nhật Bản Shinzo Abe đã bị tấn công bằng súng. Nghi phạm đã bị bắt ngay tại hiện trường. Là người nắm giữ cương vị Thủ tướng lâu nhất trong lịch sử Nhật Bản, di sản ông để lại rất lớn với Xứ sở Mặt trời mọc.

Bắt giữ nghi phạm

Những thông tin ban đầu cho thấy nghi phạm là Tetsuya Yamagami, 42 tuổi, là cư dân thành phố Nara. Thành phố Nara cũng là nơi ông Abe bị tấn công khi đang phát biểu ủng hộ các ứng cử viên của Đảng Dân chủ Tự do (LDP) vào Thượng viện Nhật Bản. Theo thông tin từ Fuji TV, nghi phạm từng là thành viên của Lực lượng Phòng vệ Biển Nhật Bản.

Nghi phạm đã tấn công Abe từ đằng sau và đã bị bắt giữ ngay tại hiện trường cùng với 1 khẩu súng.

Đóng góp của ông Shinzo Abe với nước Nhật

Cựu Thủ tướng Shinzo Abe là người tại vị lâu nhất trong cương vị Thủ tướng Nhật Bản. Ngày 28/8/2020, sau 8 năm cầm quyền, ông Abe đã tuyên bố từ chức vì lý do sức khỏe. Di sản của ông để lại cho nước Nhật có nhiều dấu ấn về đối ngoại và ổn định chính trị trong nước.

Ông Abe xuất thân là từ một gia đình có truyền thống chính trị. Ông nội ông là Nghị sĩ Kan Abe, người có nhiều ảnh hưởng tại Nhật Bản những năm 1930, đầu những năm 1940. Ông ngoại ông là Cố Thủ tướng Nhật Bản Nobusuke Kishi (nhiệm kỳ 1957 - 1960), cha là cố Ngoại trưởng Shintaro Abe (nhiệm kỳ 1982 - 1986).

Năm 2006, ông Abe đã tiếp nhận vị trí Thủ tướng Nhật Bản từ người tiền nhiệm Junichiro Koizumi ở tuổi 52 nhưng chỉ một năm sau đó ông từ nhiệm vì lý do sức khỏe.

Năm 2012, ông Abe quay trở lại lãnh đạo Nhật Bản và góp phần xây dựng nhiều chính sách giúp cải tổ nền kinh tế xứ sở Mặt trời mọc, đồng thời tạo vị thế của Nhật Bản trên trường quốc tế.

Về đối nội, theo tờ New York Times, chính sách Abenomics đã có kết quả trong những năm đầu nhiệm kỳ của ông Abe, đưa nền kinh tế Nhật Bản thoát khỏi tình trạng bất ổn triền miên. Chính sách này kết hợp mở rộng tài chính, nới lỏng tiền tệ và cải cách cơ cấu giúp thúc đẩy nhu cầu nội địa, tăng trưởng tổng sản phẩm quốc nội và nâng lạm phát lên 2%.

Về đối ngoại, ông Abe là nhân vật tiên phong lãnh đạo chiến lược Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương (Indo-Pacific). Năm 2007, cuộc tập trận 4 bên Nhật Bản - Mỹ - Ấn Độ - Australia cũng lần đầu diễn ra, đánh dấu “bộ tứ an ninh” của Indo-Pacific. Theo chuyên san The Diplomat, Indo-Pacific là chiến lược nhằm sắp xếp lại bàn cờ địa chính trị, để giảm ảnh hưởng của Trung Quốc, phù hợp với lợi ích và định hướng chiến lược của cả 4 bên. 

Thủ tướng Abe “xoay trục” hiệu quả khi Mỹ rút khỏi TPP rồi cùng lèo lái để xây dựng nên CPTPP, rồi đạt nhiều hiệp ước kinh tế đa phương. Theo PGS Stephen Robert Nagy, Đại học Cơ Đốc giáo quốc tế - Nhật Bản, trong số các thủ tướng Nhật Bản từ sau Thế chiến 2 đến nay, ông là người có chính sách đối ngoại hiệu quả nhất.

Tuy nhiên, ông Abe không đạt được mục tiêu thay đổi hiến pháp do Mỹ soạn thảo để đưa Lực lượng phòng vệ Nhật Bản trở thành quân đội bình thường.

Ông Abe bị viêm loét đại tràng từ tuổi thiếu niên. Vào thời điểm thông báo từ chức năm 2020, ông nói rằng ông cảm thấy “đau thắt ruột” khi phải bỏ dở những mục tiêu đề ra.

Phản ứng trước vụ việc trên, Ngoại trưởng Mỹ Antony Blinken đã bày tỏ lo ngại sâu sắc về tình trạng sức khỏe của ông Abe. Phát biểu bên lề hội nghị ngoại trưởng Nhóm các nền kinh tế phát triển và mới nổi hàng đầu thế giới (G20) đang diễn ra tại Bali (Indonesia), ông Blinken cho biết: "Chúng tôi chia sẻ và cầu nguyện ông Abe, gia đình ông và nhân dân Nhật Bản. Chúng tôi chờ đợi tin tức từ Nhật Bản". Trong khi đó, Ngoại trưởng Nga Sergei Lavrov cũng hỏi thăm chia sẻ với người đồng cấp Nhật Bản tại hội nghị G20 sau khi nghe tin về cựu Thủ tướng Abe.

Vương Linh