EC nỗ lực đối phó với vấn đề phát thải methane

Ngày 26/10, Ủy ban châu Âu (EC) đã đề xuất áp giới hạn khí thải methane đối với khí đốt nhập khẩu vào Liên minh châu Âu (EU) từ năm 2030 nhằm hạn chế việc rò rỉ loại khí có hại này. Đây là động thái nhằm gây áp lực đối với đối tác quốc tế cung cấp nhiên liệu hóa thạch của khối. Nhiều ý kiến cho rằng, những biện pháp mạnh tay là cần thiết để đảo ngược quá trình nóng lên toàn cầu hiện nay.

Methane là thành phần chính của khí tự nhiên được đốt trong các nhà máy điện để sản xuất điện và cung cấp khí sưởi ấm. Methane cũng là loại khí gây hiệu ứng nhà kính và là nguyên nhân lớn thứ hai gây biến đổi khí hậu sau CO2, với hiệu ứng nóng lên nhiều khi thoát vào khí quyển. Trong ngắn hạn, khí methane có tác động làm Trái Đất ấm lên cao hơn CO2 nhưng lại biến mất khỏi bầu khí quyển nhanh hơn. Các nhà khoa học nhận định việc cắt giảm nhanh chóng lượng khí thải methane là rất quan trọng trong thập kỷ này, nếu thế giới muốn giới hạn mức tăng nhiệt độ của Trái Đất ở ngưỡng 1,5 độ C và tránh những tác động tàn khốc nhất.

Đây luôn là vấn đề khiến giới chức các nước mất nhiều thời gian để thảo luận và cùng nhau đưa ra những hướng đi đúng đắn. Tuy nhiên, cho đến nay thì đây vẫn là bài toán nan giải.

Hiện EU đang nỗ lực đàm phán nhằm đạt thỏa thuận cuối cùng về luật cắt giảm khí thải methane trước khi diễn ra Hội nghị lần thứ 28 Các bên tham gia Công ước khung Liên hợp quốc về Biến đổi khí hậu (COP28). Đề xuất mới của EC yêu cầu các nhà cung cấp khí đốt nước ngoài phải hạn chế lượng khí thải methane từ các cơ sở hạ tầng dầu khí. Phía EC cũng đã xét đến an ninh nguồn cung trong các cuộc thảo luận.

Tuy nhiên, theo nghị sĩ Đức Jutta Paulus, nhà đàm phán chính của Nghị viện châu Âu (EP) về luật hạn chế khí methane, cho rằng năm 2030 là “quá muộn để hành động”. Hiện EP đang thúc đẩy các cuộc đàm phán về hạn chế khí methane đối với nhiên liệu hóa thạch nhập khẩu từ năm 2026.

Trước đó, năm 2021, tại Hội nghị COP26 ở Glasgow (Anh), Mỹ và EU đã đi đầu trong việc thiết lập Cam kết methane toàn cầu, một nỗ lực nhằm đến năm 2030 có thể cắt giảm 30% lượng khí thải methane. Hiện có gần 150 nước tham gia cam kết này.

Các nguồn cung cấp khí đốt của EU đã thay đổi đáng kể trong thời gian qua, khi Nga giảm bớt nguồn cung năng lượng cho khu vực sau xung đột ở Ukraine. Na Uy, nước sản xuất nhiên liệu hóa thạch có mức phát thải khí methane thấp nhất thế giới, đã trở thành nhà cung cấp khí đốt hàng đầu của EU vào năm ngoái. Tuy nhiên, việc hạn chế khí methane có thể tác động lớn hơn đến các nhà cung cấp khí đốt cho EU và có tỷ lệ phát thải cao, trong đó có Algeria và Mỹ.

Trong một thông báo phát đi ngày 12/10, Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) cho biết lượng khí thải mêtan (methane) từ nhiên liệu hóa thạch đã đạt tới mức cao kỷ lục, và cần phải được cắt giảm ngay lập tức để hạn chế hiện tượng nóng lên toàn cầu.

Liên quan đến loại khí này, IEA đã khẳng định, "Cần giảm ngay lập tức lượng khí thải mêtan để giới hạn tình trạng nóng lên ở mức 1,5 độ C."

Bộ phận theo dõi khí mêtan toàn cầu của IEA ước tính ngành năng lượng đã tạo ra khoảng 135 triệu tấn khí thải mêtan vào năm 2022, tăng nhẹ so với năm trước.

Hầu hết trong số đó đến từ hoạt động khai thác than, dầu và khí tự nhiên, với lượng nhỏ hơn do rò rỉ trong thiết bị sử dụng cuối và quá trình đốt cháy không hoàn toàn nhiên liệu sinh học.

Được biết, khí mêtan tồn tại trong khí quyển ít hơn so với carbon dioxide, nhưng lại là đóng vai trò là tác nhân chính cho tình trạng gia tăng nhiệt độ toàn cầu.

Nguyên nhân là bởi dù khí này chỉ tồn tại trong khí quyển khoảng một thập kỷ, nhưng lại hấp thụ năng lượng nhanh và nhiều hơn so với carbon dioxide.

Do vậy, việc cắt giảm lượng khí thải nhà kính được coi là một trong những biện pháp nhanh chóng nhằm hạn chế sự nóng lên toàn cầu trong thời gian ngắn và cải thiện chất lượng không khí.

Cơ quan này cho biết ít nhất 75% lượng khí thải mêtan đến từ các hoạt động dầu khí. Các hành động có mục tiêu nhằm giải quyết lượng khí thải mêtan từ việc sản xuất và sử dụng nhiên liệu hóa thạch là rất cần thiết, nhằm hạn chế nguy cơ vượt qua các điểm tới hạn của khí hậu, dẫn tới không thể đảo ngược.

IEA cho biết thêm, lợi ích của việc làm này sẽ vượt ra ngoài việc kiểm soát biến đổi khí hậu, bao gồm ngăn ngừa gần 1 triệu ca tử vong sớm do phơi nhiễm tầng ozone và sụt giảm 90 triệu tấn cây trồng vào năm 2050.

Hoa Nguyễn