Nhật Bản sẵn sàng cho đợt tăng lương mạnh

Các công ty lớn của Nhật Bản đã sẵn sàng cho việc chính thức đề nghị tăng lương mạnh tại các cuộc đàm phán với các nghiệp đoàn lao động sẽ kết thúc vào ngày 13/3, một động thái sẽ làm tăng khả năng Ngân hàng trung ương nước này (BoJ) dừng chính sách tiền tệ nới lỏng trong những tháng tới.

Các nhà kinh tế cho rằng các cuộc thương lượng sẽ đưa đến việc tăng lương trung bình khoảng 3,9% cho người lao động thuộc nghiệp đoàn. Đây là mức tăng mạnh nhất trong 31 năm và làm tăng khả năng BoJ dừng áp dụng lãi suất âm vào tháng 4/2024.

BoJ luôn giữ quan điểm cho rằng tăng trưởng lương mạnh là điều kiện tiên quyết cho việc rút lại chính sách tiền tệ siêu nới lỏng đã được thực hiện trong hơn một thập kỷ nhằm đưa Nhật Bản ra khỏi chu kỳ giảm phát và đình trệ kinh tế kéo dài.

Các cuộc đàm phán lương hàng năm rất được quan tâm trong thời kỳ tăng trưởng cao, nhưng giảm bớt tầm quan trọng trong những thập kỷ mà bong bóng tài sản vỡ vào đầu những năm 1990, khi các công ty nỗ lực cắt giảm chi phí các khoản vay, nhân công, cùng với nhà máy và thiết bị.

Sau ba thập kỷ, các cuộc thương lượng về lương một lần nữa lại thu hút sự chú ý, khi Thủ tướng Fumio Kishida coi việc tăng lương là ưu tiên chính, nhằm chấm dứt nhiều năm tăng trưởng lương thấp, khiến Nhật Bản ở mức thấp hơn nhiều so với trung bình của các nước giàu trong Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế.

Nhà kinh tế trưởng tại Norinchukin Research Institute, Takeshi Minami, cho rằng các doanh nghiệp lớn sẽ đưa ra mức tăng lương gần 4% trong năm nay, khi tình trạng thiếu lao động tại Nhật Bản cũng gây sức ép trong việc tăng lương.

Nhà kinh tế trưởng tại Itochu Economic Research Institute, Atsushi Takeda, nhận định việc tăng lương ngày càng trở nên quan trọng để thu hút người lao động, khi Nhật Bản đang đối mặt với việc giá cả tăng. Tổng công đoàn Rengo lớn nhất Nhật Bản đã yêu cầu tăng lương 5,85% trong năm nay, vượt mức 5% lần đầu tiên trong 30 năm.

Báo Nikkei cho biết, cuộc đàm phán tăng lương đã bắt đầu từ ngày 24/1, một số công ty lớn đã bày tỏ ý định tăng lương ở mức cao hơn, nhưng Nikkei cũng đồng quan điểm là phải xem doanh nghiệp vừa và nhỏ có thể tăng lương ở mức nào. Hãng thông tấn Jiji thông tin, nhiều tổ chức, doanh nghiệp đã cam kết tăng lương như công đoàn các ngành phân phối dệt may đã quyết định tăng lương cơ bản 4% và lương cố định 6% trong năm nay.

Tăng lương là một mục tiêu khó đạt được đối với các nhà hoạch định chính sách Nhật Bản trong nhiều thập kỷ, nhưng áp lực chi phí sinh hoạt gần đây ở nước này đã làm gia tăng tính cấp bách của vấn đề. Đối mặt với tỷ lệ ủng hộ sụt giảm, ông Kishida đã cam kết đạt được một năm tăng lương nữa và tránh tình trạng trì trệ kinh tế mà Nhật Bản đã trải qua từ cuối thập niên 1990 cho tới đầu những năm 2000.

Dữ liệu từ Tổ chức Hợp tác và Phát triển kinh tế (OECD) cho thấy tiền lương hầu như không tăng ở Nhật Bản trong khoảng 30 năm qua do nước này ở trong tình trạng giảm phát liên miên và triển vọng tăng trưởng kinh tế trì trệ kéo dài khiến doanh nghiệp ngại tăng lương. Câu chuyện bắt đầu thay đổi sau khi các nút thắt chuỗi cung ứng do đại dịch Covid-19 và chiến tranh Nga-Ukraine dẫn tới giá nguyên vật liệu thô tăng vọt, buộc doanh nghiệp phải đẩy phần chi phí gia tăng về phía người tiêu dùng.

Một câu hỏi quan trọng là liệu việc tăng lương có được mở rộng tới các doanh nghiệp nhỏ và doanh nghiệp ở các vùng xa trung tâm. Một cuộc khảo sát của BOJ hồi tháng 10/2023 cho thấy việc tăng lương diễn ra không đồng đều giữa các lĩnh vực ngành nghề và nhiều doanh nghiệp vẫn chưa quyết định có tăng lương trong năm tới hay không.

Hoa Nguyễn