Các công ty đường sắt Nhật Bản đang từng bước hỗ trợ lĩnh vực logistics ở nước này giải quyết vấn đề về lao động và giảm lượng nhiên liệu hóa thạch tiêu thụ. Tuy nhiên, các công ty này lại đang đối mặt với những thách thức lớn để có thể gánh vác phần việc của những chiếc xe tải. Bên cạnh đó, quốc gia này cũng hướng tới phát triển xe tải xanh, thân thiện với môi trường.

Công ty đường sắt Japan Freight Railway (JR Freight) và Liên đoàn các hiệp hội hợp tác xã nông nghiệp quốc gia, trong tháng 11/2023 đã bắt đầu vận hành thường xuyên tàu chở gạo đường dài. Vào các cuối tuần, một tàu chở gạo từ phía Đông Nhật Bản, bao gồm cả khu vực sản xuất gạo có tiếng là Tohoku, tới phía Tây nước này.
Chuyến tàu đầu tiên đã khởi hành từ Hachinohe, quận Aomori, với các điểm dừng dọc tuyến và khối lượng gạo vận chuyển cuối cùng sẽ là 100 container, trọng lượng khoảng 500 tấn. Gạo sẽ được dỡ xuống tàu tại Osaka.
Ở miền Trung Nhật Bản, hồi tháng 4/2023, JR Freight đã bắt đầu vận chuyển phụ tùng thay thế và các sản phẩm theo đơn đặt hàng của Suzuki Motor bằng các container dài 31 feet (gần 9,4 m) từ quận Shizuoka, nơi Suzuki đặt trụ sở, đến khu vực Kyushu của Nhật Bản.
Thậm chí, cả hệ thống đường sắt cao tốc cũng được kêu gọi vận chuyển hàng. Công ty đường sắt Kyushu Railway đã vận chuyển các lô hàng nhỏ, chủ yếu là hàng tươi sống, bằng tàu cao tốc, và East Japan Railway dùng tàu cao tốc để vận chuyển thử nghiệm các gói hàng nhỏ.
Khối lượng hàng hóa được vận chuyển bằng đường sắt đạt mức cao nhất là 63 tỷ tấn.km vào tài khóa 1970. Trong những năm gần đây, con số này giảm xuống dưới 20 tỷ tấn.km.
Chỉ 5% khối lượng hàng hóa của Nhật Bản hiện nay được chuyên chở bằng đường sắt, tính theo tấn.km, giảm 40% so với tài khóa 1960. Xe tải đảm nhiệm khoảng 55%. Số còn lại là vận tải đường biển. Vận tải đường sắt được xem là một giải pháp tiềm năng, hứa hẹn chỉ thải khoảng 1/11 lượng khí thải của xe tải, với 20 gr/tấn.km, so với 216 gr/tấn.km của xe tải.

Nhiều nhà sản xuất ô tô Nhật Bản đang đặt ra kỳ vọng phát triển đội xe tải chạy bằng nhiên liệu hydro nhằm trung hòa carbon và bảo vệ môi trường trong hoạt động giao thông vận tải.
Ngành công nghiệp ô tô tại Nhật Bản đang có những tiến trình thúc đẩy nhanh chóng việc ứng dụng công nghệ pin hydro vào loại hình phương tiện xe vận tải đường dài với mục tiêu nhằm tiến tới khả năng trung hòa CO2 trong không khí khi đưa vào vận hành các phương tiện mới này.
Theo tờ The Nikkei đưa tin, hàng loạt các nhà sản xuất ô tô Nhật Bản nổi tiếng như Toyota, Honda, Isuzu đã bắt đầu cuộc đua về công nghệ pin hydro trên xe vận tải và đang đưa các sản phẩm mới nhất của mình vào các cuộc thử nghiệm cuối cùng, trước khi bắt đầu phân phối ra thị trường.
Trước đó, vào tháng 5/2023, Toyota ghi tên mình trở thành nhà sản xuất Nhật Bản đầu tiên hoàn thiện sản phẩm xe tải chạy bằng nhiên liệu hydro khi bắt đầu đưa vào thử nghiệm loại xe tải chạy nặng lượng xanh hợp tác phát triển cùng công ty con Hino.
Chính phủ Nhật Bản được cho là đã đặt ra kỳ vọng từ nay đến năm 2030, quốc gia này phải phát triển thành công đội xe vận tải hạng nặng chạy pin nhiên liệu hydro với ít nhất 5.000 chiếc. Công nghệ này hứa hẹn sẽ là giải pháp hiệu quả để trung bình carbon trong không khí đối với xe tải chuyên dụng, vốn đòi hỏi không gian rộng rãi, khả năng di chuyển đường dài giữa các chặng.
Nhật Bản là quốc gia hiện có nhiều xe chạy nhiên liệu hydro đang hoạt động thứ 3 toàn cầu, sau Hàn Quốc và Mỹ, do đó, chính phủ Tokyo hy vọng rằng, việc phát triển đội xe tải hạng nặng chạy bằng pin hydro cũng sẽ trở thành giải pháp lý tưởng để xanh hóa ngành vận tải, logistics.
Hoa Nguyễn