Triển vọng của các doanh nghiệp ô tô Trung Quốc tại thị trường Đông Nam Á

Gần 2-3 năm trở lại đây, bất chấp sự cản trở nghiêm trọng của đại dịch COVID-19, các doanh nghiệp ô tô Trung Quốc đã không giảm tốc độ trong việc “tiến quân” vào thị trường ô tô năng lượng mới của Đông Nam Á.

BYD, Geely, GWM, Wuling… những doanh nghiệp ô tô nổi tiếng của Trung Quốc đã lần lượt đầu tư xây dựng nhà máy ở Đông Nam Á, đẩy nhanh tiến độ sản xuất và tiêu thụ ô tô điện. Một số dòng xe có sức cạnh tranh cao cũng nhận được sự chú ý đáng kể và doanh thu vượt trội ở thị trường Đông Nam Á.     

Ngành công nghiệp ô tô hiện tại đang có sự thay đổi về chất, chuyển đổi từ ô tô sử dụng nhiên liệu truyền thống sang ô tô năng lượng mới trở thành xu hướng không thể ngăn cản.

Tháng 2/2023, Liên minh châu Âu (EU) cũng đã thông qua dự luật cấm hoàn toàn việc tiêu thụ ô tô và xe thương mại hạng nhẹ sử dụng nhiên liệu hóa thạch vào năm 2035. 

Sự chuyển đổi của ngành công nghiệp ô tô giúp các doanh nghiệp ô tô Trung Quốc thực hiện một cú vượt lên ngoạn mục trên lĩnh vực xe điện.

Ưu thế công nghệ của các công ty ô tô truyền thống của châu Âu, Mỹ và Nhật Bản không còn quá nổi bật trong kỷ nguyên năng lượng mới.

Vấn đề có thể nhận định sơ bộ là, chỉ cần châu Âu, Mỹ và Nhật Bản không thể đạt được những đổi mới công nghệ mang tính đột phá trên các lĩnh vực then chốt như chip ô tô, pin lưu trữ năng lượng và các thiết bị động cơ năng lượng mới khác… thì lợi thế trên lĩnh vực ô tô năng lượng mới của các doanh nghiệp ô tô Trung Quốc sẽ tiếp tục tồn tại.        

Kết hợp sự dịch chuyển của chuỗi sản xuất và sự thay đổi địa chính trị toàn cầu, có thể dự đoán kinh tế khu vực Đông Nam Á sẽ duy trì xu thế tăng trưởng ổn định trong một thời gian tương đối dài.

Thêm vào đó, với quy mô dân số gần 700 triệu người của khu vực Đông Nam Á, bất cứ một doanh nghiệp ô tô nào cũng đều không thể bỏ qua thị trường khổng lồ này.

Bên cạnh Singapore tiếp tục phát huy lợi thế đầu tàu của kinh tế khu vực, Malaysia và Thái Lan đã tích lũy được nền sản xuất công nghiệp tốt ngay từ thời kỳ phát triển nhanh trong những năm 1980 và 1990, đặc biệt là cơ sở sản xuất trong các lĩnh vực ô tô, thép và điện tử…, cũng sẽ tiếp tục phát huy động lực trong tình hình mới.

Các nước Đông Nam Á khác như Indonesia có thể cung cấp nguồn nhân lực giá rẻ dồi dào và tài nguyên tự nhiên phong phú cho sự phát triển kinh tế của khu vực. Những lợi thế có sẵn này tạo điều kiện thuận lợi để các doanh nghiệp ô tô Trung Quốc triển khai thế trận ở Đông Nam Á.      

So với Trung Quốc, các nước trong khu vực Đông Nam Á có chi phí sử dụng ô tô thấp hơn nên thuận lợi cho việc phổ cập ô tô điện.

Tại Trung Quốc, người tiêu dùng mua ô tô điện trước hết phải cân nhắc đến vấn đề sở hữu chỗ đỗ xe và lắp cọc sạc điện. Ở các thành phố lớn, giá mua một chỗ đỗ xe thường cao hơn giá mua một chiếc ô tô diện.   

Ngược lại, tại Kuala Lumpur (Malaysia), các nhà phát triển bất động sản sẽ căn cứ vào diện tích căn hộ để phân bổ số lượng chỗ đỗ xe. Thông thường một căn hộ sẽ được phân bổ 1-3 chỗ đỗ xe, người tiêu dùng không cần phải mua thêm chỗ đỗ xe. Điều có thể ảnh hưởng đến sự sẵn sàng tiêu thụ xe điện của người dân Malaysia dường như chỉ còn là giá dầu thấp, với chỉ 2,05 ringgit/lít.

Jakarta (Indonesia) cũng là một thành phố lớn ở Đông Nam Á, có thu nhập quốc dân bình quân đầu người 20.000 USD, vượt qua nhiều thành phố lớn ở Trung Quốc, động lực tiêu thụ mạnh mẽ và cơ sở dân số khổng lồ đã cung cấp điều kiện sẵn có cho việc phổ cập ô tô năng lượng mới.  

Nhìn chung, các nước Đông Nam Á hiện đã thiết lập quan hệ kinh tế - thương mại tốt với các nước phát triển, hoặc là ký hiệp định thương mại tự do song phương với Mỹ và châu Âu, hoặc là được hưởng chế độ ưu đãi thuế quan phổ cập của Mỹ và châu Âu.

Phần lớn hàng hóa đến từ các nước Đông Nam Á có thể đi vào thị trường Mỹ và châu Âu với mức thuế quan thấp hoặc 0%. Đây là một sự hấp dẫn cực kỳ lớn đối với các doanh nghiệp ô tô Trung Quốc đầu tư ở Đông Nam Á, đặc biệt trong bối cảnh căng thẳng thương mại Mỹ - Trung vẫn tiếp diễn.  

Vấn đề cần phải cân nhắc sau cùng là các doanh nghiệp ô tô Trung Quốc làm thế nào để cạnh tranh với các hãng ô tô của Nhật Bản đang chiếm vị trí độc quyền ở Đông Nam Á, cũng như công ty dẫn đầu ngành công nghiệp ô tô Tesla vừa mới nhận được giấy phép từ Chính phủ Malaysia. 

Kể từ khi Toyota xây dựng nhà máy sản xuất ở Thái Lan vào năm 1963 đến nay, các hãng xe ô tô Nhật Bản đã có mặt tại Đông Nam Á được 60 năm, chiếm lĩnh phần lớn thị trường ô tô Đông Nam Á. Tuy nhiên, thị phần của các hãng xe này vẫn dựa vào ô tô sử dụng nhiên liệu truyền thống.

Trên lĩnh vực ô tô năng lượng mới, xe chạy bằng năng lượng hydro mà các hãng xe ô tô Nhật Bản đang cố gắng phát triển mạnh mẽ lại không được thị trường ưa chuộng, ngược lại hãng xe điện Tesla của Mỹ lại nhận được sự quan tâm đặc biệt.

Mặc dù Tesla chủ động công khai các phát minh sáng chế ô tô điện, hạ thấp rào cản để các hãng ô tô truyền thống bước vào lĩnh vực ô tô năng lượng mới, nhưng rõ ràng Tesla đang nắm giữ bí quyết công nghệ ô tô để duy trì năng lực cạnh tranh then chốt đối với các doanh nghiệp ô tô khác.

Năng lực sáng tạo và nghiên cứu phát triển của các doanh nghiệp ô tô Trung Quốc sẽ là nhân tố quyết định họ sẽ đi được bao xa trên đường đua hoàn toàn mới này.

Yến Anh