Trung Quốc: lá bài ẩn liên quan đến lạm phát toàn cầu năm 2023

Nếu Trung Quốc mở cửa trở lại như kỳ vọng chung của toàn thể giới đầu tư từ bấy lâu nay sau giai đoạn áp dụng chính sách zero-Covid hà khắc, điều đó sẽ kích thích nền kinh tế nước này và thúc đẩy động lực tăng giá trên toàn thế giới.

Quan điểm nhận định của giới phân tích cho năm tới là lạm phát trên toàn thế giới sẽ chậm lại khi lãi suất tăng, suy thoái kinh tế sẽ xuất hiện và người tiêu dùng chi tiêu ít hơn. Tín hiệu hạ nhiệt giá hàng hóa, thực phẩm và năng lượng, nhờ các con số so sánh có phần thấp đi so với mức tăng mạnh của năm ngoái, sẽ kết hợp giúp làm chậm tốc độ lạm phát chung.

Nhưng việc Trung Quốc mở cửa trở lại có thể làm thay đổi những kỳ vọng đó. Kịch bản diễn ra như sau: vào một thời điểm nào đó trong năm 2023, Trung Quốc lần đầu tiên mở cửa biên giới kể từ những ngày đầu của đại dịch. Tác động đó đối với phần còn lại của thế giới sẽ rất lớn. Nền kinh tế nội địa của Trung Quốc sẽ hồi sinh lại. Các sinh viên tại đây sẽ lại ra nước ngoài, khách du lịch sẽ bắt đầu đi chơi đó đây và các lãnh đạo điều hành doanh nghiệp sẽ có nhu cầu di chuyển bằng máy bay trở lại. Điều này sẽ xảy ra cùng lúc thị trường nhà đất của Trung Quốc bắt đầu phục hồi, tiếp tục thúc đẩy hoạt động chi tiêu của người tiêu dùng.

Bloomberg cho rằng việc Trung Quốc mở cửa trở lại sẽ thúc đẩy giá hàng hóa toàn cầu và có thể tạo ra các nguồn dự phòng cho chuỗi cung ứng, gây áp lực lên giá của nhiều loại hàng hóa và dịch vụ. Giả sử Trung Quốc mở cửa hoàn toàn vào giữa năm 2023, theo ước tính của Bloomberg, giá năng lượng sẽ tăng 20% và chỉ số giá tiêu dùng của Mỹ, vốn được dự báo có thể giảm xuống 3,9% vào giữa năm, có thể tăng lên 5,7% vào cuối năm.

Như vậy vai trò của Trung Quốc trong năm nay có thể đảo ngược lại sau khi họ đã giúp kiềm chế lạm phát toàn cầu. Tình trạng sụt giảm giá trị thị trường bất động sản và những quy định hà khắc nhằm ngăn chặn dịch Covid đã khiến nền kinh tế Trung Quốc giảm tốc bất thường. Bloomberg đã hạ dự báo tăng trưởng GDP của Trung Quốc cho năm 2022 từ 3,5% xuống còn 3%, đồng thời cắt giảm dự báo cho năm tới từ 5,7% xuống 5,1%. Một loạt các chỉ số kinh tế cho thấy sự yếu kém của Trung Quốc đã ảnh hưởng đến mọi ngóc ngách của nền kinh tế toàn cầu.

Cơ quan Năng lượng Quốc tế vào hồi tháng 9 cho biết khối lượng thu mua dầu của Trung Quốc trong năm nay sẽ ở mức thấp nhất kể từ năm 1990. Mức nhập khẩu của Trung Quốc chiếu theo số liệu thương mại với Hàn Quốc, đối tác thương mại lớn thứ năm của nước này, cũng đã giảm hơn 25% trong tháng 11, ứng với mức giảm lớn nhất kể từ năm 2009. Các quy định hạn chế đi lại nghiêm ngặt đã khiến hoạt động giao thông hàng không ở Trung Quốc, thị trường du lịch hàng không lớn thứ hai thế giới sau Mỹ, đã giảm xuống 35% so với năm 2019. Trung Quốc từng là thị trường hàng không nội địa nhộn nhịp nhất thế giới, với khoảng 14.000 chuyến bay mỗi ngày. Con số đó đã giảm xuống còn khoảng 2.800 chuyến vào tháng 11.

Nếu Trung Quốc phục hồi thì điều này sẽ thúc đẩy lượng nhập khẩu dầu, hàng hóa và nguyên liệu thô, đồng thời kích thích nhu cầu di chuyển bằng máy bay, thuê phòng khách sạn và bất động sản ở nước ngoài. “Nếu Trung Quốc mở cửa trở lại hoàn toàn thì chắc chắn điều đó sẽ đẩy lạm phát toàn cầu lên cao,” Iris Pang, nhà kinh tế trưởng của Greater China tại ING Groep NV, cho biết. “Sẽ có nhiều chuyến du lịch quốc tế hơn, doanh thu nhiều hơn, nhiều sản phẩm hơn.”

Việc Trung Quốc có khả năng mở cửa trở lại vào năm tới hay không vẫn là một câu hỏi còn bỏ ngỏ, nhưng rõ ràng giới chức nước này đang tiến hành những động thái đảo chiều chính sách. Vào ngày 07/12, các nhà chức trách ở Bắc Kinh đã ban hành một kế hoạch 10 điểm bao gồm các biện pháp nới lỏng bổ sung, qua đó càng củng cố thêm cho nhận định của các nhà quan sát rằng chính phủ Trung Quốc đang từ bỏ chính sách zero-Covid. Bắc Kinh, Quảng Châu, Hàng Châu, Thượng Hải và Thâm Quyến nằm trong số những thành phố đã nới lỏng các biện pháp hạn chế ngay cả khi số ca nhiễm tăng cao. Các quy định hạn chế đang được dỡ bỏ tại Trịnh Châu, nơi có cơ sở sản xuất lớn nhất tại Trung Quốc của Apple. Phó Thủ tướng Tôn Xuân Lan cho biết việc kiểm soát đại dịch của đất nước này đã bước sang một giai đoạn mới. Tất cả những biểu hiện đó đang làm dấy lên kỳ vọng rằng Trung Quốc sẽ mở cửa trở lại sớm hơn dự kiến. Christopher Beddor, một nhà phân tích tại Gavekal Inc., cho biết các nước cờ chính sách gần đây chứng tỏ rằng chính sách chống Covid của chính phủ Trung Quốc đang có tiến triển. “Trung Quốc đã bước vào đầu giai đoạn kết thúc chiến dịch zero Covid,” ông Beddor nói.

Trước khi phục hồi kinh tế, Trung Quốc phải đối mặt với nguy cơ khủng hoảng sức khỏe cộng đồng. Tình trạng thiếu giường bệnh chăm sóc đặc biệt khiến họ phải đối mặt với một bài toán phức tạp khi cố từ bỏ chính sách zero Covid, và điều này có thể kéo dài đến sau năm 2023. Nếu mở cửa trở lại hoàn toàn, có thể sẽ có đến 5,8 triệu người tại Trung Quốc phải được đưa vào diện chăm sóc đặc biệt, trong khi đó hệ thống y tế nước này chỉ có chưa tới 4 giường ICU trên dân số 100.000 người. Theo nhà phân tích dược phẩm Sam Fazeli của Bloomberg Intelligence, con số này thậm chí còn ít hơn nhiều so với ở các nước phát triển.

Đó là lý do tại sao hầu hết các nhà phân tích dự đoán quá trình mở cửa trở lại ở Trung Quốc sẽ diễn ra với tốc độ chậm, cẩn trọng và có nhiều ẩn số phức tạp, mà điều này cũng đồng nghĩa với việc các hoạt động di chuyển, chuỗi cung ứng và niềm tin người tiêu dùng sẽ tiếp tục bị gián đoạn. Chiến lược mới của Trung Quốc trong việc ứng phó với dịch Covid sẽ trải qua đợt khảo nghiệm lớn, diễn ra vào tháng 1 trong kỳ nghỉ Tết Nguyên đán. Các nhà chức trách nước này có thể thực thi các quy định hạn chế đi lại nghiêm ngặt hoặc đưa ra các yêu cầu xét nghiệm ngặt nghèo, từ đó có thể khiến người dân có phần “cụt hứng” trong kỳ nghỉ lễ lớn nhất trong năm và chứng minh rằng con đường sắp tới sẽ còn nhiều chông gai gập ghềnh.

Bất chấp những yếu tố không chắc chắn đó, thị trường vẫn đang phục hồi khi có nhiều dấu hiệu cho thấy chính sách chống Covid của chính phủ Trung Quốc đang có sự thay đổi. Chỉ số Hang Seng China Enterprises của Hồng Kông đã tăng 29% trong tháng 11, và đây là tháng tốt nhất kể từ năm 2003 và Chỉ số Hang Seng tiêu chuẩn cũng ghi nhận mức tăng hàng tháng lớn nhất kể từ năm 1998. Trong một trường hợp ví dụ khác về hiệu ứng lan tỏa này, thị trường chứng khoán Úc đã đạt đỉnh cao nhất 7 tháng qua sau khi có tin tức cho thấy Trung Quốc đã thay đổi lập trường.

Ngoài ra, còn có một lý do khác khiến Trung Quốc có thể làm gia tăng lạm phát vào năm tới, đó là kênh bất động sản. Trung Quốc đã đưa ra một loạt các biện pháp nhằm ổn định giá nhà ở trong những tuần gần đây, bao gồm cả việc nới lỏng các yêu cầu thanh toán tiền đặt cọc đối với người mua nhà và thực hiện các bước để giảm bớt cuộc khủng hoảng thanh khoản giữa các nhà phát triển bất động sản. Mặc dù những hành động như vậy không thể đảm bảo chắc chắn rằng lĩnh vực bất động sản sẽ phục hồi mạnh mẽ, mà theo một số ước tính nhóm ngành này chiếm tới 25% nền kinh tế Trung Quốc, nhưng bấy nhiêu đó đã đủ để đưa lộ trình tăng trưởng GDP trở lại đúng quỹ đạo.

Sự kết hợp giữa làn sóng phục hồi trên thị trường nhà đất và câu chuyện mở cửa trở lại sẽ có những tác động trực tiếp đối với các đối tác thương mại và thị trường tài chính của Trung Quốc. Theo một bài báo gần đây của Cục Dự trữ Liên bang New York có tựa đề “Những gì xảy ra ở Trung Quốc không chỉ lưu lại ở Trung Quốc,” cho thấy nước này đóng một vai trò quan trọng trong lĩnh vực tiêu dùng toàn cầu, tiềm năng tăng trưởng và tâm lý của các nhà đầu tư. “Cụ thể, chúng tôi nhận thấy rằng các chính sách mở rộng tín dụng ở Trung Quốc đã khiến giá cả hàng hóa, hoạt động sản xuất toàn cầu và GDP bên ngoài Trung Quốc gia tăng đáng kể do nhu cầu tiêu thụ cao từ phía Trung Quốc.”

 Đăng Khoa-Theo bloomberg