Ưu tiên chống lạm phát của ECB bất chấp nguy cơ kinh tế Eurozone suy thoái

Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) đã tăng lãi suất mạnh chưa từng có tại cuộc họp vào ngày 8/9, nhằm hạ nhiệt lạm phát ở mức cao kỷ lục khiến người tiêu dùng gặp khó khăn và kinh tế châu Âu đứng trước nguy cơ suy thoái.

Bước nhảy lớn chưa từng có trong lịch sử ECB

Tại cuộc họp, Hội đồng điều hành ECB quyết định tăng lãi suất 0,75 điểm phần trăm, trong khi thường chỉ tăng 0,25 điểm phần trăm và chưa từng tăng lãi suất ở mức này kể từ khi đồng euro ra đời vào năm 1999.

Việc tăng mạnh lãi suất nhằm tăng chi phí đi vay của người dân, các chính phủ và doanh nghiệp, điều mà về lý thuyết sẽ làm giảm tốc độ chi tiêu và đầu tư, và hạ nhiệt lạm phát thông qua việc làm giảm nhu cầu hàng hóa. 

Các nhà phân tích cho rằng động thái tăng lãi suất cũng nhằm nâng cao uy tín của ECB, sau khi ngân hàng này đánh giá không đúng về thời gian và mức độ gia tăng lạm phát. Sau khi tăng lên mức kỷ lục 9,1% vào tháng Tám, các nhà kinh tế nhận định lạm phát tại Khu vực sử dụng đồng euro có thể lên đến hai con số trong những tháng tới.

Động thái này một lần nữa cho thấy ưu tiên chống lạm phát của ECB ngay cả khi nền kinh tế khu vực Eurozone đứng bên “miệng hố” suy thoái và đối mặt nguy cơ phải chia khẩu phần khí đốt trong mùa đông sắp đến.

Trong bối cảnh lạm phát ở Eurozone cao nhất nửa thế kỷ và tiến dần tới ngưỡng 2 con số, các nhà hoạch định chính sách tại ECB lo ngại rằng đà tăng giá chóng mặt đang bám rễ sâu vào nền kinh tế, bào mòn tiền tiết kiệm của các hộ gia đình, cản trở hoạt động đầu tư và tạo ra một vòng xoáy tăng lương khó kiểm soát.

Lãi suất của ECB qua các năm

Tháng 7 vừa qua, ECB đã có đợt nâng lãi suất đầu tiên sau 11 năm, với bước nhảy lớn hơn dự báo là 0,5 điểm phần trăm. Sau đợt nâng ngày 8/9, lãi suất tiền gửi tại ECB tăng từ 0% lên 0,75% và lãi suất tái cấp vốn chủ chốt tăng lên mức 1,25%. Đây là mức cao nhất của cả hai lãi suất này từ năm 2011.

Dù vậy, ECB vẫn đang chậm nếu so với nhiều ngân hàng trung ương lớn khác trong “cuộc đua” tăng lãi suất để chống lạm phát trên toàn cầu, đặc biệt là Cục Dự trữ Liên bang Mỹ. Bởi vậy, giới phân tích cho rằng việc ECB áp dụng bước nhảy lãi suất lớn là một nỗ lực nhằm bắt kịp các ngân hàng trung ương khác.

Chủ tịch ECB Christine Lagarde

Chủ tịch ECB Christine Lagarde phát tín hiệu lãi suất có thể tiếp tục tăng đến đầu năm 2023: “Chúng tôi cho rằng ECB sẽ nâng lãi suất lên cao hơn, vì lạm phát vẫn còn quá cao và có khả năng duy trì trên mức mục tiêu của chúng tôi trong một khoảng thời gian dài”.

Quan điểm của các nhà kinh tế

Một báo cáo của ngân hàng đầu tư Mỹ Morgan Stanley nhận định rằng: “Quyết định tăng mạnh lãi suất của ECB như một tín hiệu gửi tới thị trường rằng ngân hàng trung ương này rất cương quyết trong việc lấy lại uy tín về chống lạm phát, và sẵn sàng chấp nhận tổn thất đối với tăng trưởng kinh tế để đạt được sự ổn định giá cả”.

Theo các nhà kinh tế, việc ECB tăng lãi suất có thể làm nghiêm trọng thêm suy thoái ở kinh tế ở châu Âu vào cuối năm nay và đầu năm tới theo dự báo, do giá cả từ hàng tiêu dùng đến năng lượng tăng. Giá năng lượng đã vượt tầm kiểm soát của ECB, nhưng ngân hàng này cho rằng tăng lãi suất sẽ ngăn chặn việc lạm phát được cho là lý do cho việc tăng lương.

“Chúng tôi vẫn kỳ vọng rằng lãi suất tiền gửi của ECB sẽ tăng lên mức 1,75% vào đầu năm tới. Sau đó, quy trình tăng lãi suất sẽ tạm dừng, vì đến lúc đó, suy thoái kinh tế sẽ trở nên rõ ràng”, chuyên gia kinh tế Jorg Kramer của Commerzbank nhận định. “Để kiểm soát bền vững được lạm phát, ECB sẽ phải tăng lãi suất lên cao hơn mức này, vì lạm phát đang cao hơn nhiều so với mục tiêu”.

Nhà kinh tế trưởng của ngân hàng Berenberg, Holger Schmieding, cho rằng giá năng lượng và các chương trình hỗ trợ của chính phủ cho người tiêu dùng sẽ có tác động lớn hơn đến lạm phát và mức độ nghiêm trọng của suy thoái nếu xảy ra hơn so với chính sách tiền tệ.

Yến Anh