Nhật Bản duy trì xu hướng tăng lãi suất

Nền kinh tế Nhật Bản đã tăng trưởng trong quý II/2024 với tốc độ chậm hơn một chút so với ước tính ban đầu của chính phủ, nhưng vẫn đủ vững mạnh để Ngân hàng trung ương Nhật Bản (BoJ) duy trì xu hướng tăng lãi suất vào cuối năm nay.

Báo cáo do Văn phòng Nội các Nhật Bản công bố ngày 9/9 cho hay Tổng sản phẩm quốc nội (GDP) của nước này trong quý kết thúc vào tháng 6/2024 đã tăng 2,9% so với quý trước đó. Kết quả này thấp hơn so với ước tính sơ bộ là 3,1%. Tiêu dùng tư nhân và đầu tư xản xuất cũng đều được điều chỉnh xuống thấp hơn.

Dù có sự điều chỉnh giảm, các số liệu kinh tế nhìn chung ủng hộ quan điểm của Thống đốc BoJ Kazuo Ueda rằng đà phục hồi từ từ sẽ tiếp tục. Hầu như không có nhà kinh tế nào kỳ vọng ngân hàng trung ương sẽ điều chỉnh lãi suất chuẩn khi hội đồng chính sách họp vào cuối tháng này, nhưng nhiều nhà quan sát dự đoán BoJ sẽ có động thái về lãi suất vào tháng 1/2025.

Theo ông Takeshi Minami, nhà kinh tế trưởng tại Viện nghiên cứu Norinchukin, các đợt điều chỉnh phần lớn nằm trong biên độ sai số và không thay đổi nhận thức chung rằng nền kinh tế Nhật Bản đang phục hồi. Ông Minami đánh giá các số liệu này không thực sự ảnh hưởng đến lập trường chính sách của BoJ. Theo ông, ngân hàng trung ương khó có thể tăng lãi suất trong tháng này do thị trường tài chính không ổn định. Tuy nhiên, BoJ đã phát tín hiệu cân nhắc tăng lãi suất nên nhiều khả năng sẽ có thêm một đợt điều chỉnh nữa trong năm nay.

Tuy nhiên, một số nhà kinh tế vẫn hoài nghi về khả năng phục hồi của nhu cầu tiêu dùng khi các hộ gia đình Nhật Bản phải vật lộn với lạm phát dai dẳng. Chỉ số chính về lạm phát tiêu dùng đã duy trì ở mức tương đương hoặc cao hơn mục tiêu 2% của BoJ trong 28 tháng qua. Mặc dù tiền lương thực tế cuối cùng đã ngừng giảm sau hơn hai năm, nhưng chi tiêu của người tiêu dùng Nhật Bản vẫn dưới mức trước đại dịch.

Ông Minami cho biết, với khả năng nhu cầu từ Trung Quốc và Mỹ có thể hạ nhiệt khi tăng trưởng kinh tế chậm lại, chi tiêu của người tiêu dùng Nhật Bản sẽ đóng vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế.

Theo chuyên gia này, chi tiêu của người tiêu dùng Nhật Bản có thể tăng mạnh hơn khi tiền lương bắt đầu tăng. Đồng thời, giá gạo và thực phẩm tăng gần đây có thể khiến các hộ gia đình duy trì chế độ tiết kiệm.

Nền kinh tế Nhật Bản dự kiến sẽ tiếp tục mở rộng trong quý hiện tại, với các nhà kinh tế dự kiến tốc độ tăng trưởng đạt 1,7% và vượt ước tính cao nhất của của BoJ là 1%. Điều đó cho thấy các nhà kinh tế nhận định áp lực lạm phát sẽ tiếp tục kéo dài khi BoJ giữ nguyên lãi suất ở mức thấp nhất trong số các ngân hàng lớn, ngay cả khi đã tăng lãi suất hai lần vào đầu năm nay.

Cuộc họp chính sách tiếp theo của BoJ sẽ diễn ra vào hai ngày 19-20/9. Trọng tâm cuộc họp có thể là khả năng BoJ tăng lãi suất thêm một lần nữa vào tháng 10 hoặc tháng 12, sau lần tăng gần đây nhất lên 0,25% vào tháng Bảy.

Trước đó, ngày 6/9, cựu Thống đốc Ngân hàng trung ương Nhật Bản (BoJ) Haruhiko Kuroda đã lên tiếng cảnh báo về tình trạng giảm phát của Trung Quốc. Giảm phát chính là một trong hai biểu hiện điển hình mà Nhật Bản đã trải qua trong “thập niên mất mát” (thời kỳ đình trệ kinh tế kéo dài của Nhật Bản suốt thập niên 1990).

Cảnh báo được đưa ra trong bối cảnh các học giả và chuyên gia chính sách đang thảo luận sôi nổi về khả năng Trung Quốc trở thành một “Nhật Bản thứ hai” do đối mặt với tình trạng thị trường bất động sản suy giảm, áp lực giảm phát và những thách thức về nhân khẩu học.

Cựu Thống đốc BoJ đã thảo luận về tình trạng giảm phát đã hoành hành ở Nhật Bản từ năm 1998 đến năm 2012 và coi tình trạng đình trệ tiền lương là thách thức cấp bách nhất vào thời điểm đó. Từ năm 2013- 2023 (nhiệm kỳ thống đốc BoJ của ông Haruhiko Kuroda), Nhật Bản đã đưa ra các đợt nới lỏng định lượng và cải cách cơ cấu, từ đó giúp nước này thoát khỏi vòng xoáy giảm phát.

Hoa Nguyễn