Thuế tài sản đối với giới siêu giàu

Theo Cơ quan Giám sát thuế của Liên minh châu Âu (EU) có trụ sở tại Paris (Pháp), những người siêu giàu ở các nước lớn đóng thuế ít hơn nhiều so với người có thu nhập bình thường. Thậm chí, tài sản của giới siêu giàu hầu như không bị đánh thuế, với mức thuế suất thực tế chỉ 0-0,5%. Tại Pháp - nền kinh tế lớn thứ 7 thế giới, tỷ lệ này bằng 0.

Trong chương trình nghị sự của G20, nhà kinh tế học người Pháp Gabriel Zucman cho biết, mức thuế 2%/năm đánh vào những người có tài sản trên 1 tỷ USD là điểm khởi đầu cho cuộc thảo luận toàn cầu về việc tăng thuế đối với giới tỷ phú.

Ông Zucman, người sáng lập Cơ quan giám sát thuế độc lập tại Liên minh châu Âu (EU), đã được Chủ tịch Nhóm các nền kinh tế phát triển và mới nổi hàng đầu thế giới (G20) Brazil ủy quyền trình bày báo cáo về vấn đề này để các Bộ trưởng Tài chính của G20 thảo luận tại cuộc họp vào tháng Bảy tới.

Tại một buổi họp báo, ông Zucman bày tỏ hy vọng loại thuế này có thể được thực hiện trong thời gian chưa đến chín năm tới. Cộng đồng quốc tế đã từng mất khoảng thời gian như vậy để đi đến thống nhất về mức thuế tối thiểu toàn cầu đối với lợi nhuận của các tập đoàn đa quốc gia, hiện đã được một số quốc gia áp dụng.

Ngoài Brazil - nền kinh tế lớn nhất Mỹ Latinh - Pháp, Tây Ban Nha, Colombia, Bỉ và Liên minh châu Phi đã ủng hộ ý tưởng này, cùng với Nam Phi, quốc gia sẽ đảm nhận chức Chủ tịch G20 vào năm tới.

Tuy nhiên, Bộ trưởng Tài chính Đức Christian Lindner cho biết, nước này còn rất hoài nghi về một số nội dung liên quan đến thuế toàn cầu này, trong khi Bộ trưởng Bộ Tài chính Mỹ Janet Yellen cho biết Mỹ không thể ủng hộ việc đánh thuế tài sản toàn cầu.

Ông Zucman, Giáo sư tại Trường Kinh tế Paris và Đại học California, Berkeley, cho biết có những cách khác nhau để thực hiện ý tưởng này, trong đó có thuế thu nhập tối thiểu với giới tỷ phú do Tổng thống Mỹ Joe Biden đề xuất, nhắm vào những người có tài sản trên 100 triệu USD.

Theo đề xuất này, toàn bộ lợi tức tài sản trước thuế của những người Mỹ có giá trị tài sản ròng siêu cao sẽ phải chịu mức thuế cá nhân tối thiểu 25%, bất kể lợi tức này đến từ cổ tức, lợi nhuận vốn đã được thực hiện hay lợi nhuận vốn chưa được thực hiện.

Ông Zucman viết rằng, với tỷ suất lợi nhuận được quan sát, thì đề xuất của ông Biden còn tham vọng hơn mức thuế tiêu chuẩn quốc tế 2%, vì thuế suất tối thiểu 25% áp dụng cho tổng lợi nhuận (với tỷ suất 11,3%) sẽ tương đương với mức thuế tối thiểu 2,8% đối với tổng tài sản.

Chuyên gia kinh tế học này cho biết, việc áp dụng quy tắc toàn cầu nói trên sẽ thu về 200-250 tỷ USD doanh thu thuế hàng năm từ khoảng 3.000 cá nhân, đồng thời cho biết việc mở rộng phạm vi áp dụng thuế đối với những người có tài sản trên 100 triệu USD sẽ tạo thêm 100-140 tỷ USD.

Báo cáo cho biết từ năm 1987-2024, tài sản trung bình của 0,0001% hộ gia đình giàu nhất thế giới đã tăng khoảng 7% mỗi năm sau khi điều chỉnh theo lạm phát, vượt xa mức tăng trưởng tài sản trung bình hàng năm toàn cầu là 3%.

Trong báo cáo, ông Zucman viết: “Các tỷ phú và các doanh nghiệp họ sở hữu là những người hưởng lợi chính từ toàn cầu hóa. Điều này đặt ra câu hỏi liệu hệ thống thuế hiện nay có thể phân phối những lợi ích này một cách thích hợp, hay thay vào đó lại góp phần tập trung chúng cho một số ít người".

Thỏa thuận năm 2021 giữa 140 quốc gia và vùng lãnh thổ về việc áp mức thuế tổi thiểu doanh nghiệp là 15% trên toàn cầu có hiệu lực từ ngày 1-1-2024 được cho là một bước tiến vượt bậc. Thỏa thuận này nêu rõ: Nếu lợi nhuận của một công ty đa quốc gia bị áp thuế dưới 15% ở một nước, các quốc gia khác có thể áp mức thuế bổ sung để bảo đảm mức thuế tối thiểu mà công ty đó phải nộp là 15%. Cho đến nay, các mức thuế đối với giới siêu giàu vẫn được thảo luận sôi nổi tại chương trình nghị sự của G20.

Hoa Nguyễn